ડિજિટલ વેબ સિરીઝ અને ક્રાઇમ કન્ટેન્ટની ઘાતકી અસર: સિયા ગોયલ કેસમાં ‘જેન જી’ની નકારાત્મક માનસિકતાનું સચોટ વિશ્લેષણ

મહારાષ્ટ્રના પુણે નજીક લોહાગઢ કિલ્લા પર બિલ્ડર કેતન અગ્રવાલની તેની જ મંગેતર સિયા ગોયલ દ્વારા કરવામાં આવેલી ઘાતકી હત્યાના કિસ્સાએ આજના ડિજિટલ યુગના એક ભયાનક પાસાને ઉજાગર કર્યો છે. આ ઘટના માત્ર એક સામાન્ય ગુનો નથી. પરંતુ આજની ‘જેન જી’ (Gen Z) પેઢી પર સોશિયલ મીડિયા, ઓટીટી પ્લેટફોર્મ્સ (OTT Platforms) અને ઇન્ટરનેટ પર પીરસાઈ રહેલા ક્રાઇમ રિલેટેડ કન્ટેન્ટની કેટલી હિંસક અને નકારાત્મક અસર થઈ રહી છે. તેનો આ જીવતો જાગતો પુરાવો છે.

આ ચકચારી ઘટના બાદ વૈશ્વિક સ્તરે જુદી-જુદી પેઢીઓની માનસિકતા અને ખાસ કરીને બદલાતા સમય સાથે ‘જેન જી’ માં વધતી આક્રમકતા વિશે સમાજશાસ્ત્રીઓ અને મનોવૈજ્ઞાનિકોમાં એક ગંભીર વિશ્લેષણાત્મક ચર્ચા શરૂ થઈ છે.

શું સિયા ગોયલ ‘જેન જી‘ પેઢીમાં આવે છે?

હા, ચોક્કસપણે. સિયા ગોયલ અને તેનો પ્રેમી ચેતન બંનેની ઉંમર અત્યારે જેન જી (Gen Z) ના દાયરામાં જ આવે છે. આ પેઢીને વધુ સારી રીતે સમજવા માટે માનવ ઇતિહાસ અને આધુનિક યુગના આધારે વયજૂથ પ્રમાણે પેઢીઓને આ પાંચ ભાગમાં વહેંચવામાં આવી છે:

પરિવાર સાથે સંવાદ કરવાને બદલે હત્યાનો પ્લાન કેમ?

સિયા ગોયલના આ કિસ્સામાં સૌથી મોટો અને ચોંકાવનારો સવાલ એ ઊભો થાય છે કે, જો સિયાને કેતન સાથે લગ્ન નહોતા કરવા અને તે પોતાના પ્રેમી ચેતન સાથે રહેવા માંગતી હતી, તો તેની પાસે અનેક વ્યવહારુ અને સામાજિક રસ્તાઓ ઉપલબ્ધ હતા:

• તે પોતે કેતનને રૂબરૂ મળીને લગ્ન કરવાની ના પાડી શકતી હતી.

• તે કેતનના પરિવારને અથવા પોતાના માતા-પિતાને વિશ્વાસમાં લઈને પોતાની અસંમતિ જાહેર કરી શકતી હતી.

આજના આધુનિક યુગમાં સગાઈ તૂટવી કે લગ્નની ના પાડવી એ કોઈ અસાધારણ બાબત નથી. આમ છતાં, પરિવાર કે મંગેતર સાથે ખુલ્લી ચર્ચા (Healthy Communication) કરવાને બદલે, સિયાએ સીધો જ મંગેતરની હત્યા કરવાનો ભયાનક પ્લાન ઘડી કાઢ્યો. આ વર્તન દર્શાવે છે કે આજની ‘જેન જી’ પેઢીના અમુક યુવાનોમાં સામાજિક સંવાદ અને સંબંધોની પરિપક્વતાનું સ્થાન હવે અધીરાઈ, કાવતરાં અને ગુનાહિત માનસિકતાએ લઈ લીધું છે.

હત્યા પાછળ ઓટીટી (OTT) અને સોશિયલ મીડિયાનો રોલ ખરો?

હા, આ પ્રકારના ગુનાઓ પાછળ ક્રાઇમ રિલેટેડ સોશિયલ સાઇટ્સ, યુટ્યુબ પર આવતા સત્યઘટનાઓ આધારિત શો અને ઓટીટી પર પીરસાતી હિંસક વેબ સિરીઝનો બહુ મોટો અને નકારાત્મક રોલ છે. નિષ્ણાતોના મતે, આ માધ્યમો યુવાનોની માનસિકતાને નીચે મુજબ ઝેરી બનાવી રહ્યા છે:

૧. ગુનાખોરીનું ગ્લેમરાઈઝેશન (Glamorization of Crime): ઓટીટી પ્લેટફોર્મ્સ પર આવતી ક્રાઇમ થ્રિલર વેબ સિરીઝમાં ગુનેગારોને ખૂબ જ ચાલાક, બુદ્ધિશાળી અને કાયદાથી બચી નીકળતા હીરો તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે. આનાથી ગેરમાર્ગે દોરાયેલા યુવાનો પ્રભાવિત થાય છે અને તેમને લાગે છે કે તેઓ પણ પકડાયા વગર આવો ગુનો આચરી શકે છે.

૨. પગલાં-દર-પગલાં ગુનાનું માર્ગદર્શન (Step-by-Step Criminal Blueprint): સિયાએ જે રીતે મંગેતરનો પાસપોર્ટ ગાયબ કર્યો, તેને કિલ્લા પર ફરવાના બહાને બોલાવ્યો અને ઊંડી ખીણમાં ધક્કો મારીને સમગ્ર ઘટનાને ‘અકસ્માત’માં ખપાવવાનો પૂરો પ્લાન બનાવ્યો; તે સ્પષ્ટ કરે છે કે આ કોઈ સામાન્ય મગજની ઉપજ નથી. કલાકો સુધી ઇન્ટરનેટ પર ‘પરફેક્ટ મર્ડર કેવી રીતે કરવું’ અથવા ‘પોલીસ પકડથી કેવી રીતે બચવું’ તેવા ક્રાઇમ કન્ટેન્ટ જોઈ જોઈને જ આવી ક્રૂર યોજનાઓ મગજમાં આકાર લે છે.

૩. સંવેદનશીલતાનો અંત (Desensitization): આખો દિવસ સોશિયલ મીડિયા પર લોહિયાળ ગુનાઓ, હત્યાના અહેવાલો અને હિંસક દ્રશ્યો જોવાથી યુવાનોનું મગજ એટલું ભાવશૂન્ય થઈ જાય છે કે તેમને કોઈનો જીવ લેવામાં પણ સહેજ પણ ખચકાટ કે ડર લાગતો નથી. સિયાએ પણ કેતન પ્રત્યેની તમામ સંવેદનાઓ ગુમાવી દીધી હતી, જે આ ડિજિટલ નકારાત્મકતાની જ દેન છે.

અહેવાલનો નિષ્કર્ષ

સમગ્ર વિશ્લેષણ પરથી એ સ્પષ્ટ થાય છે કે, ‘જેન જી’ ના તમામ યુવાનો આક્રમક કે ગુનેગાર નથી હોતા; આ પેઢી ખૂબ જ પ્રગતિશીલ અને ટેકનોલોજીકલ રીતે સક્ષમ પણ છે. પરંતુ, જે યુવાનો સંસ્કાર, પરિવારના યોગ્ય માર્ગદર્શન અને નૈતિક મૂલ્યોથી વંચિત રહી જાય છે. તેઓ વર્ચ્યુઅલ (આભાસી) દુનિયાના ક્રાઇમ કન્ટેન્ટને એટલી હદે સાચું માની બેસે છે કે, વાસ્તવિક જીવનની નાની સમસ્યાઓ ઉકેલવા માટે પણ તેઓ હિંસાનો માર્ગ પકડી લે છે. સિયા ગોયલ જેવો કિસ્સો એ આખી પેઢી માટે લાલબત્તી સમાન છે કે, જીવનની સમસ્યાઓનો ઉકેલ ગુના કે આક્રમકતામાં નહીં, પણ સંવાદ અને સમજદારીમાં છે.