દેશભરમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવો આસમાને પહોંચ્યા છે ત્યારે વાહનચાલકો માટે ઇંધણનું એક-એક ટીપું કિંમતી બની ગયું છે. સામાન્ય રીતે લોકો પંપ પર વાહનમાં ઇંધણ ભરાવતી વખતે ડિજિટલ મશીન પર ‘૦’ (ઝીરો) જોઈને સંતોષ માની લે છે કે તેમની સાથે કોઈ છેતરપિંડી નથી થઈ. પરંતુ સાવધાન! બદલાતા સમય સાથે પેટ્રોલ પંપ પર ગ્રાહકોની નજર સામે જ ઓછું ઇંધણ પધરાવી દેવાની કેટલીક એવી સ્માર્ટ અને હાઈટેક રીતો સામે આવી છે, જેનાથી સામાન્ય વાહનચાલકો તદ્દન અજાણ હોય છે.
પેટ્રોલ પંપ પર ગ્રાહકોને શિકાર બનાવતી ૩ મુખ્ય સ્માર્ટ ટ્રિક્સ
૧. ‘જુગલબંધી’ દ્વારા ધ્યાન ભટકાવવું (The Distraction Trick)
આ ખેલમાં પંપ પર હાજર બે કર્મચારીઓ આયોજનપૂર્વક સાથે મળીને કામ કરે છે. તમે જેવા પંપ પર પહોંચો કે તરત જ એક કર્મચારી તમારી પાસે આવીને પેમેન્ટ મોડ (કેશ, કાર્ડ કે યુપીઆઈ), ગાડીની માઇલેજ અથવા કોઈ સ્કીમ અંગે વાતો કરીને તમારું ધ્યાન બીજે દોરશે. બરાબર એ જ સેકન્ડે બીજો કર્મચારી મશીનમાંથી નોઝલ ઉઠાવીને ઇંધણ ભરવાનું શરૂ કરી દેશે. તમારું ધ્યાન મશીન પર ન હોવાના કારણે તમને ઓછું પેટ્રોલ મળવાની પૂરેપૂરી શક્યતા રહે છે.
૨. અધવચ્ચે રીસેટ અટકાવવું (The Pause Trick)
ધારો કે તમે ૧૦૦૦ રૂપિયાનું પેટ્રોલ ભરાવવાનું કહ્યું છે. કર્મચારી પેટ્રોલ ભરવાનું શરૂ કરશે અને ૨૦૦ કે ૩૦૦ રૂપિયાની આસપાસ પહોંચતા જ કોઈ બહાનું બતાવીને અથવા જાણીજોઈને મશીન અટકાવી દેશે. ત્યારબાદ ટેકનિકલ ખામીની માફી માગીને તે મીટરને ફરીથી ‘ઝીરો’ કર્યા વગર જ ત્યાંથી જ આગળ પેટ્રોલ ભરવાનું શરૂ કરી દેશે. આ સ્થિતિમાં ગ્રાહક ગણતરીમાં ગૂંચવાઈ જાય છે અને વાસ્તવિક રકમ કરતાં ઘણું ઓછું ઇંધણ ગાડીની ટાંકીમાં પહોંચે છે.
૩. નોઝલની ઉતાવળી હેરાફેરી (The Nozzle Trick)
તકનીકી નિષ્ણાતોના મતે, મશીનમાં ઇંધણ ભરવાની પ્રક્રિયા પૂરી થતાં જ જો કર્મચારી નોઝલને તરત જ ખેંચી લે, તો પાઇપ અથવા નોઝલના અગ્રભાગમાં થોડું પેટ્રોલ અટકેલું રહી જાય છે. વ્યક્તિગત રીતે આ જથ્થો ભલે ઓછો દેખાતો હોય, પરંતુ દિવસભરમાં સેંકડો વાહનો સાથે આવું થતાં પંપ માલિકોને મોટો ગેરકાયદે ફાયદો અને ગ્રાહકોને આર્થિક નુકસાન થાય છે.
છેતરપિંડીની શંકા જાય તો તાત્કાલિક કરો આ કાયદેસરના ઉપાયો
-
૫ લિટરના પ્રમાણિત જારની માંગ કરો: કાયદાકીય નિયમ મુજબ દરેક પેટ્રોલ પંપ પર સરકાર દ્વારા પ્રમાણિત ‘૫ લિટરનું માપણી જાર’ (Testing Jar) રાખવું ફરજિયાત છે. જો તમને જથ્થામાં જરાય શંકા હોય, તો તમે પંપ મેનેજર પાસે આ જાર મંગાવીને તેમાં ૫ લિટર પેટ્રોલ ભરાવી ચોક્કસ માપ ચેક કરી શકો છો. પંપ માલિક આના માટે ના પાડી શકે નહીં.
-
ઓનલાઈન અને ઓફલાઈન ફરિયાદ: દરેક પંપ પર કસ્ટમર કમ્પ્લેઇન બુક હોય છે, જેમાં તમે લેખિત ફરિયાદ નોંધી શકો છો. આ સિવાય સંબંધિત તેલ કંપની (જેમ કે HPCL, IOCL, BPCL) ના સત્તાવાર ગ્રાહક સેવા નંબર અથવા પોર્ટલ પર ઓનલાઈન ફરિયાદ પણ નોંધાવી શકાય છે.
સ્માર્ટ ગ્રાહક બનવા માટેના ૪ ‘ગોલ્ડન રૂલ્સ’
૧. ઇંધણ ભરાવતી વખતે મોબાઈલ વાપરવાનું કે કર્મચારીઓ સાથે બિનજરૂરી વાતો કરવાનું સંપૂર્ણપણે ટાળો અને તમારું ધ્યાન મશીન પર રાખો.
૨. મશીન સ્ક્રીન પર માત્ર ‘ઝીરો’ જોવા ઉપરાંત પેટ્રોલની પ્રતિ લિટર કિંમત (Rate) અને કુલ જથ્થો (Volume) પણ ધ્યાનથી ચકાસો.
૩. ઇંધણ ભરાઈ ગયા પછી મશીનમાંથી આપમેળે નીકળતી કોમ્પ્યુટરાઈઝ્ડ રસીદ (Receipt) લેવાનો આગ્રહ ચોક્કસ રાખો.
૪. કર્મચારીના હાથમાં રહેલી નોઝલ જ્યાં સુધી ઓટો-કટ (Auto-cut) ન થાય ત્યાં સુધી તેના પર સતત નજર રાખો.
યાદ રાખો: પેટ્રોલ પંપ પર રાખવામાં આવેલી થોડીક સાવચેતી અને જાગૃતિ જ તમારા પરસેવાની કમાણી અને સમય બંને બચાવી શકે છે!