ભારતીય વૈજ્ઞાનિકોની ક્રાંતિકારી શોધ: દેડકાની જૈવિક સિસ્ટમ પરથી પ્રેરિત ‘સ્માર્ટ સેન્સર’ વિકસાવ્યું, જે માનવ મગજની જેમ કરશે કામ

ભારતીય વિજ્ઞાનીઓએ ટેકનોલોજીના ક્ષેત્રમાં એક સીમાચિહ્નરૂપ સિદ્ધિ હાંસલ કરી છે. તેમણે એક એવું અત્યાધુનિક ‘ન્યુરોમોર્ફિક’ સેન્સર વિકસાવ્યું છે જે દેડકાની જૈવિક કાર્યપ્રણાલી પર આધારિત છે. આ સેન્સર માત્ર માહિતી એકત્રિત નથી કરતું, પરંતુ માનવ મગજની જેમ તેને સમજીને ત્વરિત નિર્ણય લેવાની ક્ષમતા પણ ધરાવે છે. આ શોધ ભવિષ્યમાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) અને સ્માર્ટ ગેજેટ્સની દુનિયાને સંપૂર્ણપણે બદલી શકે છે.

ન્યુરોમોર્ફિક ટેકનોલોજી: ડેટા પ્રોસેસિંગમાં નવો અધ્યાય

સામાન્ય રીતે કોમ્પ્યુટર કે સ્માર્ટફોનમાં ડેટાને સેન્સરથી પ્રોસેસર અને ત્યાંથી મેમરી સુધી વારંવાર મોકલવો પડે છે, જેમાં સમય અને બેટરી બંનેનો વ્યય થાય છે.

• એક જ પ્લેટફોર્મ પર કામ: આ નવું સેન્સર ડેટા પ્રોસેસિંગ અને સ્ટોરેજ બંને કાર્યો એકસાથે એક જ પ્લેટફોર્મ પર કરે છે.

• ઉર્જાની બચત: ડેટા ટ્રાન્સફરની જરૂરિયાત ઘટતા તે ખૂબ જ ઓછી ઉર્જા વાપરે છે અને સુપરફાસ્ટ સ્પીડ આપે છે.

દેડકાની વિશેષતામાંથી પ્રેરિત ‘લર્નિંગ’ પાવર

વૈજ્ઞાનિકોએ દેડકાની ત્વચા અને તેના વાતાવરણ પ્રત્યેના પ્રતિભાવોનો ઊંડો અભ્યાસ કર્યો છે. દેડકા ભેજ અને તાપમાનના ફેરફારોને તુરંત ઓળખીને તે મુજબ પોતાની જાતને અનુકૂળ બનાવે છે. આ સેન્સર પણ વાતાવરણના ભેજને ઓળખવાની સાથે તેને ‘યાદ‘ પણ રાખી શકે છે. એટલે કે, તે અનુભવના આધારે ભવિષ્યમાં વધુ સચોટ પ્રતિક્રિયા આપી શકશે.જે તેને પરંપરાગત સેન્સર્સ કરતા અનેકગણું શ્રેષ્ઠ બનાવે છે.

નેનોફાઈબરનો કમાલ અને સેન્સિટિવિટી

આ ઉપકરણના નિર્માણમાં અત્યંત આધુનિક ‘નેનોફાઈબર‘ ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે.આ સૂક્ષ્મ ફાઈબર્સ વિદ્યુત સંકેતોને ખૂબ જ બારીકાઈથી નિયંત્રિત કરે છે, જેના કારણે સેન્સર અત્યંત સંવેદનશીલ બને છે.તે જટિલ અને બદલાતા વાતાવરણમાં પણ પૂરી ચોકસાઈથી કામ કરી શકે છે.

આ શોધ ક્યાં ઉપયોગી થશે?

આ ટેકનોલોજી આવનારા સમયમાં નીચે મુજબના ક્ષેત્રોમાં ક્રાંતિ લાવી શકે છે:

1. સ્માર્ટ હેલ્થકેર: પહેરી શકાય તેવા (Wearable) સ્વાસ્થ્ય ઉપકરણોમાં.

2. પર્યાવરણ દેખરેખ: વાતાવરણના બદલાવની સચોટ આગાહી કરવા માટે.

3. AI અને રોબોટિક્સ: મશીનોને માનવીય સમજ આપવા માટે.

4. IoT: ઇન્ટરનેટ ઓફ થિંગ્સ આધારિત સ્માર્ટ હોમ સિસ્ટમ્સમાં.

ઓછી ઉર્જામાં વધુ પરિણામ આપવાની આ ક્ષમતા ડિજિટલ ઈન્ડિયા અને ગ્રીન ટેકનોલોજીના લક્ષ્યોને હાંસલ કરવામાં મહત્વની સાબિત થશે.