LPG સંકટ ટાળવા ભારતનો ‘માસ્ટર પ્લાન-B’: ખાડી દેશો પર નિર્ભરતા ઘટાડી હવે આ 5 દેશો પાસેથી ગેસ મંગાવાશે

પશ્ચિમ એશિયા (મિડલ ઈસ્ટ)માં વધતા ભૌગોલિક તણાવ અને યુદ્ધની સ્થિતિને જોતા ભારત સરકારે દેશમાં રસોઈ ગેસ (LPG)નો પુરવઠો સુરક્ષિત કરવા માટે ‘માસ્ટર પ્લાન-B’ અમલી બનાવ્યો છે. સ્થાનિક અને વ્યાપારી ગ્રાહકોને ગેસની અછત ન પડે તે માટે ભારતે હવે માત્ર પરંપરાગત ખાડી દેશો પર નિર્ભર રહેવાને બદલે અન્ય 5 શક્તિશાળી દેશો પાસેથી આયાત વધારવાની વ્યૂહરચના અપનાવી છે.

અમેરિકા સહિતના દેશો સાથે મોટી ડીલ

સરકારી ઓઇલ કંપનીઓ (OMCs) એ તાજેતરના સપ્તાહોમાં અમેરિકા સહિતના બિન-ખાડી દેશો પાસેથી LPG ના વધારાના કાર્ગોનું ‘સ્પોટ બુકિંગ’ (તત્કાલ ખરીદી) પૂર્ણ કર્યું છે. આ જથ્થો જૂન અને જુલાઈ 2026 સુધીમાં ભારત પહોંચવાની ધારણા છે. આ આક્રમક ખરીદી પાછળનો મુખ્ય હેતુ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં સંભવિત ઉથલપાથલ છતાં ભારતમાં ગેસનો પૂરતો સ્ટોક જાળવી રાખવાનો છે.

સપ્લાય ચેઈનમાં વ્યૂહાત્મક ફેરફાર

ભારત અગાઉ તેની કુલ જરૂરિયાતનો 90% હિસ્સો UAE, કતાર, સાઉદી અરેબિયા અને કુવૈત જેવા ખાડી દેશો પાસેથી પૂરો કરતું હતું. જોકે, યુદ્ધના કારણે સપ્લાય રૂટ (ખાસ કરીને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ) જોખમમાં મુકાતા હવે ભારતે નીચેના દેશો પાસેથી આયાત શરૂ કરી સપ્લાય સોર્સને વૈવિધ્યસભર બનાવ્યો છે:

1. અમેરિકા

2. નોર્વે

3. કેનેડા

4. અલ્જીરિયા

5. રશિયા

આંકડાકીય વિગત: રેકોર્ડબ્રેક બુકિંગ અને ઉત્પાદન

પેટ્રોલિયમ મંત્રાલયના તાજેતરના રિપોર્ટ અનુસાર, ભારતની દૈનિક LPG જરૂરિયાત અંદાજે 80,000 ટન છે. તેને પહોંચી વળવા માટે સરકારે બેવડી નીતિ અપનાવી છે:

• સ્થાનિક ઉત્પાદનમાં વધારો: ભારતે તેના આંતરિક ઉત્પાદનમાં 20% નો વધારો કરી તેને દૈનિક 46,000 ટન સુધી પહોંચાડ્યું છે.

• યુદ્ધના ધોરણે આયાત: સરકારની ગંભીરતાનો અંદાજ એ વાત પરથી લગાવી શકાય છે કે તાજેતરમાં હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પાર કરીને ભારત પહોંચેલા 10 માંથી 9 જહાજો માત્ર LPG થી ભરેલા હતા. અત્યાર સુધીમાં અંદાજે 8 લાખ ટન ગેસનો વધારાનો જથ્થો બુક કરી દેવાયો છે.

ગ્રાહકોને શું ફાયદો થશે?

નિષ્ણાતોના મતે, સરકારની આ ‘સ્પોટ પરચેઝ’ નીતિને કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ભાવ વધવા છતાં ભારતમાં ગેસની કિંમતો સ્થિર રહેવાની પ્રબળ શક્યતા છે. પુરવઠાના સ્ત્રોતો બદલવાથી જો કોઈ એક પ્રદેશમાં યુદ્ધ જેવી સ્થિતિ લાંબી ચાલે, તો પણ ભારતીય રસોડામાં ગેસની અછત વર્તાશે નહીં.