અફઘાનિસ્તાનના હેરાતમાં ડ્રેસ કોડના નામે આતંક: બુરખો ન પહેરનારી મહિલાઓની અટકાયત, રસ્તાઓ પર સશસ્ત્ર પેટ્રોલિંગ

અફઘાનિસ્તાનમાં મહિલાઓ પર વધતા પ્રતિબંધો વચ્ચે પશ્ચિમી શહેર હેરાત (Western City Herat)માંથી ફરી એકવાર ચિંતાજનક ચિત્ર સામે આવ્યું છે. તાલિબાનની મોરલ પોલીસ (નૈતિકતા પોલીસ) દ્વારા મહિલાઓ માટે કડક ડ્રેસ કોડ લાગુ કરવા માટે મોટા પાયે અભિયાન ચલાવવામાં આવ્યું છે. જેના કારણે શહેરમાં ભય અને તણાવનો માહોલ સર્જાયો છે. સ્થાનિક લોકોના જણાવ્યા અનુસાર, સશસ્ત્ર અધિકારીઓ રસ્તાઓ પર વાહનો રોકીને મહિલાઓના પહેરવેશની તપાસ કરતા જોવા મળ્યા હતા અને કથિત રીતે નિયમોનું પાલન ન કરનારાઓની અટકાયત કરવામાં આવી હતી.

અહેવાલો અનુસાર, તાલિબાનના ‘પ્રચાર-એ-સદાચાર અને દુરાચાર નિવારણ મંત્રાલય’ (PVPV)ની ટીમોએ શનિવારે હેરાતમાં વિશેષ અભિયાન ચલાવ્યું હતું. આ દરમિયાન બસો, ટેક્સીઓ અને ખાનગી વાહનોનું ચેકિંગ કરવામાં આવ્યું હતું. એવો આરોપ છે કે, ચાદર કે બુરખો ન પહેરનારી મહિલાઓને રોકીને પૂછપરછ કરવામાં આવી હતી અને કેટલાક કિસ્સાઓમાં તેમની અટકાયત પણ કરવામાં આવી હતી. પ્રત્યક્ષદર્શીઓએ દાવો કર્યો હતો કે કેટલાક અધિકારીઓ હથિયારો અને ચાબુક સાથે રસ્તા પર પેટ્રોલિંગ કરતા જોવા મળ્યા હતા.

સ્થાનિક મહિલાઓએ આંતરરાષ્ટ્રીય મીડિયા સાથેની વાતચીતમાં જણાવ્યું કે, પરિસ્થિતિ એટલી ભયાનક બની ગઈ છે કે લોકો ઘરોમાંથી બહાર નીકળવાનું ટાળી રહ્યા છે. એક મહિલાએ દાવો કર્યો કે, તેણે અધિકારીઓને કેટલીક મહિલાઓને બળજબરીથી વાહનમાં બેસાડતા જોયા, જ્યારે તેઓ હિજાબ, નકાબ અને અબાયા પહેરેલી હતી. અન્ય એક પ્રત્યક્ષદર્શીના જણાવ્યા અનુસાર, અનેક વાહનોને રોકીને અંદર બેઠેલી મહિલાઓના કપડાંની તપાસ કરવામાં આવી રહી હતી.

આ ઘટનાક્રમ પર અફઘાનિસ્તાનમાં સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સહાય મિશન (UNAMA) એ ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. મિશને નિવેદન જાહેર કરીને જણાવ્યું છે કે ડ્રેસ કોડના કથિત ઉલ્લંઘનના આધારે મહિલાઓની અટકાયત કરવાના અહેવાલો ગંભીર ચિંતાનો વિષય છે. સંયુક્ત રાષ્ટ્રએ તાલિબાન વહીવટીતંત્રને મહિલાઓના મૂળભૂત અધિકારોનું સન્માન કરવા અને મનસ્વી પગલાં રોકવા અપીલ કરી છે.

આ અભિયાન બાદ શહેરમાં મહિલાઓની જાહેર હાજરીમાં મોટો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. સ્થાનિક ટેક્સી ડ્રાઇવરોનું કહેવું છે કે, તેમને નિયત ડ્રેસ કોડ વગરની મહિલાઓને વાહનમાં ન બેસાડવાની ચેતવણી આપવામાં આવી છે. આનાથી મહિલાઓની અવરજવર વધુ મર્યાદિત બની ગઈ છે.

નોંધનીય છે કે, ઓગસ્ટ 2021માં સત્તામાં પુનરાગમન કર્યા પછી, તાલિબાન સરકાર મહિલાઓના શિક્ષણ, રોજગાર અને જાહેર પ્રવૃત્તિઓ પર સતત નવા પ્રતિબંધો લગાવી રહી છે. છોકરીઓના ઉચ્ચ શિક્ષણ પર પ્રતિબંધ, અનેક ક્ષેત્રોમાં મહિલાઓના કામ કરવા પર પ્રતિબંધ, જાહેર સ્થળો સુધી મર્યાદિત પહોંચ અને મુસાફરી સંબંધિત નિયમોને લઈને તાલિબાનની નીતિઓની આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે સતત ટીકા થઈ રહી છે.

જોકે, તાલિબાન વહીવટીતંત્રનું કહેવું છે કે ડ્રેસ કોડ અને અન્ય નિયમો ઈસ્લામિક કાયદા અને દેશની વ્યવસ્થાનો એક ભાગ છે. બીજી તરફ, માનવાધિકાર સંગઠનોનો આરોપ છે કે આ પગલાંથી અફઘાનિસ્તાનમાં મહિલાઓને ધીમે-ધીમે જાહેર જીવનમાંથી બહાર કરવામાં આવી રહી છે અને પરિસ્થિતિ 1990ના દાયકાના તાલિબાન શાસન જેવી બની રહી છે.