ફ્રાન્સના કાન્સ શહેરમાં દર વર્ષે યોજાતો દુનિયાનો સૌથી પ્રતિષ્ઠિત અને ગ્લેમરસ ‘કાન્સ ફિલ્મ ફેસ્ટિવલ 2026’ શનિવારે મોડી રાત્રે ભવ્ય સમાપન સાથે પૂર્ણ થયો છે. ફેસ્ટિવલના અંતિમ દિવસે રેડ કાર્પેટ પર બોલિવૂડ ક્વીન ઐશ્વર્યા રાય બચ્ચન તેના અદભૂત અને ગ્લેમરસ લુકમાં જોવા મળી હતી, જેણે સમગ્ર વૈશ્વિક મીડિયાનું ધ્યાન ખેંચ્યું હતું. જોકે, સિનેમાની દ્રષ્ટિએ ભારત માટે આ વર્ષ થોડું નિરાશાજનક રહ્યું છે, કારણ કે આ વખતે એવોર્ડની રેસમાં ભારતની ઝોળી ખાલી રહી છે અને એક પણ ભારતીય ફિલ્મને કોઈ એવોર્ડ મળ્યો નથી.
મેઈન કોમ્પિટિશનમાં ભારતની ગેરહાજરી
મોટાભાગના લોકો કાન્સ ફિલ્મ ફેસ્ટિવલને માત્ર રેડ કાર્પેટ અને ફેશન સાથે જોડીને જોતા હોય છે, પરંતુ વાસ્તવમાં આ મંચ દુનિયાભરના શ્રેષ્ઠ સિનેમાને બિરદાવવા માટેનું છે. કાન્સમાં અલગ-અલગ કેટેગરી હેઠળ ફિલ્મોની પસંદગી કરવામાં આવે છે.
-
સૌથી પ્રીમિયમ કેટેગરી: ‘મેઈન કોમ્પિટિશન’ આ ફેસ્ટિવલનું સૌથી મુખ્ય અને સર્વોચ્ચ સેક્શન છે. આમાં પસંદ થયેલી ફિલ્મોમાંથી જ કોઈ એક શ્રેષ્ઠ ફિલ્મને કાન્સનો સર્વોચ્ચ પુરસ્કાર ‘પામ ડી’ઓર’ (Palme d’Or) આપવામાં આવે છે.
-
વર્ષ ૨૦૨૬ ની સ્થિતિ: આ વર્ષે આ મુખ્ય સેક્શન માટે વિશ્વભરમાંથી ૨૨ ફિલ્મોની પસંદગી કરવામાં આવી હતી, પરંતુ અફસોસની વાત એ છે કે તેમાં એક પણ ભારતીય ફિલ્મ પોતાનું સ્થાન બનાવી શકી નહોતી.
ભૂતકાળનો ઈતિહાસ: જો પાછલા વર્ષોની વાત કરીએ તો, વર્ષ ૨૦૨૪માં લાંબા સમયના ઈંતેજાર પછી પાયલ કાપડિયાની ફિલ્મ ‘ઓલ વી ઇમેજિન ઇઝ લાઇટ’ ની પસંદગી મેઈન કોમ્પિટિશન માટે થઈ હતી અને આ ફિલ્મે પ્રતિષ્ઠિત ‘ગ્રાન્ડ પ્રીક્સ’ એવોર્ડ જીતીને ઈતિહાસ રચી દીધો હતો. તે પહેલાં ૧૯૯૪માં શાજી એન. કરુણની ફિલ્મ ‘સ્વાહમ’ આ કેટેગરી સુધી પહોંચી હતી. જોકે, ૨૦૨૬ના વર્ષમાં ભારત આ પ્રતિષ્ઠિત રેસમાં પાછળ રહી ગયું છે.
અન્ય કેટેગરીમાં આ ભારતીય ફિલ્મોએ નોંધાવી હાજરી
ભલે આ વર્ષે ભારત મુખ્ય સ્પર્ધાત્મક કેટેગરીમાંથી બહાર રહ્યું, પરંતુ ‘કાન્સ ક્લાસિક્સ’, ‘લા સિનેફ’ અને ‘માર્કેટ સેક્શન’ જેવી અન્ય સબ-કેટેગરીમાં ભારતીય ફિલ્મોએ પોતાની મજબૂત હાજરી નોંધાવી હતી:
-
લા સિનેફ સેક્શન: પંજાબી ફિલ્મ ‘શૈડોઝ ઓફ મૂનલેસ નાઈટ’ (Shadows of Moonless Night)
-
કાન્સ ક્લાસિક્સ કેટેગરી: દિગ્ગજ ડાયરેક્ટર જ્હોન અબ્રાહમની ક્લાસિક મલયાલમ ફિલ્મ ‘અમ્મા અરિયાન’
-
અન્ય ફિલ્મો: આ સિવાય ‘સિતંબર ૨૧’ અને ‘ચઢદીકલા’ જેવી ફિલ્મો પણ કાન્સ ૨૦૨૬ ના અલગ-અલગ સેક્શન સુધી પહોંચવામાં સફળ રહી હતી.
કાન્સના ઇતિહાસમાં ભારતની સુવર્ણ સફર (૧૯૪૬-૨૦૨૪)
ભૂતકાળમાં ઘણી ભારતીય ફિલ્મોએ કાન્સના મંચ પર જઈને વૈશ્વિક સ્તરે દેશનો ડંકો વગાડ્યો છે. નીચે મુજબની ફિલ્મોએ કાન્સમાં મોટી સિદ્ધિઓ મેળવી છે:
| વર્ષ | ફિલ્મનું નામ | ડાયરેક્ટર (દિગ્દર્શક) | મળેલ એવોર્ડ / સિદ્ધિ |
| ૧૯૪૬ | નીચા નગર | ચેતન આનંદ | સર્વશ્રેષ્ઠ ફિલ્મનો એવોર્ડ (Grand Prix) |
| ૧૯૫૪ | દો બીઘા જમીન | બિમલ રોય | ઇન્ટરનેશનલ પ્રાઇઝ |
| ૧૯૫૬ | પાથેર પાંચાલી | સત્યજીત રે | બેસ્ટ હ્યુમન ડોક્યુમેન્ટ એવોર્ડ |
| ૧૯૮૮ | સલામ બોમ્બે | મીરા નાયર | કેમેરા ડી ઓર (Caméra d’Or) |
| ૨૦૨૪ | ઓલ વી ઇમેજિન ઇઝ લાઇટ | પાયલ કાપડિયા | ગ્રાન્ડ પ્રીક્સ (Grand Prix) |