સુનિતા વિલિયમ્સનું ISS થી પરત: પૃથ્વી પર પાછા ફરવામાં શું મુશ્કેલીઓ હશે, જોવામાં અને ચાલવામાં પણ મુશ્કેલી કેમ થશે?

ભારતીય મૂળના અમેરિકન અવકાશયાત્રી સુનિતા વિલિયમ્સના પૃથ્વી પર સુરક્ષિત પાછા ફરવા માટે ગણતરી ચાલુ છે. તેમની સાથે, બેરી વિલ્મોર પણ નવ મહિના પછી પૃથ્વી પર પાછા ફરશે. મંગળવારે સવારે બંનેને લઈને યુએસ અવકાશયાન આંતરરાષ્ટ્રીય અવકાશ મથક (ISS) થી રવાના થયું. હવે સુનિતા અને બેરી બંને શક્ય તેટલી વહેલી તકે પૃથ્વી પર પાછા આવી શકે છે.

પહેલા જાણો – સુનિતા વિલિયમ્સને કયા મિશન પર મોકલવામાં આવી હતી?

5 જૂન, 2024 ના રોજ, નાસાનું બોઇંગ ક્રૂ ફ્લાઇટ ટેસ્ટ મિશન શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું. આ મિશન હેઠળ, નાસાએ તેના બે અવકાશયાત્રીઓ સુનિતા વિલિયમ્સ અને બેરી બુચ વિલ્મોરને આઠ દિવસની યાત્રા પર મોકલ્યા હતાં..બંનેને સ્ટારલાઇનર અવકાશયાન દ્વારા મિશન પર મોકલવામાં આવ્યા હતા. તે સ્ટારલાઇનર અવકાશયાનની આંતરરાષ્ટ્રીય અવકાશ મથક પર અવકાશયાત્રીઓ સાથેની પ્રથમ ઉડાન હતી.

સુનિતા અને બેરી જે મિશન પર છે તે નાસાના કોમર્શિયલ ક્રૂ પ્રોગ્રામનો એક ભાગ છે. હકીકતમાં, નાસાનું લક્ષ્ય અમેરિકન ખાનગી ઉદ્યોગ સાથે ભાગીદારીમાં યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સથી આંતરરાષ્ટ્રીય અવકાશ મથક પર સલામત, વિશ્વસનીય અને ઓછા ખર્ચે માનવયુક્ત મિશન મોકલવાનું છે. આ પરીક્ષણ મિશન આ જ હેતુ માટે શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું. આ મિશનનો ધ્યેય સ્ટારલાઇનરની સ્પેસ સ્ટેશન પર છ મહિનાના રોટેશનલ મિશન કરવાની ક્ષમતા દર્શાવવાનો હતો. લાંબા ગાળાની ફ્લાઇટ્સ પહેલાં તૈયારી ચકાસવા અને જરૂરી કામગીરી ડેટા એકત્રિત કરવા માટે ક્રૂ ફ્લાઇટ પરીક્ષણો ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યા હતા.

પૃથ્વી પર પાછા ફર્યા પછી સુનિતા અને બેરીને કઈ સમસ્યાઓનો સામનો કરવો પડી શકે છે?

1. ફ્લૂ જેવી સ્થિતિ, ચાલવામાં મુશ્કેલી

નિષ્ણાતોના મતે, સુનિતા વિલિયમ્સ અને બેરી વિલ્મોરની વાપસી બિલકુલ સરળ નહીં હોય. પૃથ્વી પરનું વાતાવરણ ISS પરના વાતાવરણ કરતા ઘણું અલગ છે. વાસ્તવમાં, અવકાશનું વાતાવરણ શૂન્ય ગુરુત્વાકર્ષણનું છે. તેનો અર્થ એ કે અહીં અવકાશયાત્રીઓ એક પગલામાં ઘણા ફૂટનું અંતર કાપે છે. એટલું જ નહીં, ઘણા પ્રસંગોએ તેમને કલાકો સુધી સ્પેસશીપ પર પગ મૂકવાની પણ જરૂર નથી પડતી. તેમના પગની ઘન સપાટી પર દબાણ લાવવાની ક્ષમતા ઓછી થઈ જાય છે અને તેમના પગમાં સ્નાયુ સમૂહ ઓછો થઈ જાય છે.

આ કારણે, પૃથ્વી પર ગુરુત્વાકર્ષણ બળની હાજરીને કારણે, હવે જ્યારે તેઓ ચાલવાનો પ્રયાસ કરશે ત્યારે તેમને ઘન સપાટી પર પગ ખસેડવામાં મુશ્કેલી પડશે…અને નબળાઈ અનુભવાશે. તેમને તેમના પગલાં પણ નાના લાગશે, આ સ્થિતિને ‘બેબી ફીટ’ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. એટલું જ નહીં, સુનિતા અને બેરી પૃથ્વી પર થોડા સમય માટે ચક્કર અને ઉબકાની ફરિયાદ પણ કરશે.

અવકાશયાત્રી ટેરી વર્ટ્સના જણાવ્યા અનુસાર, ISS ના શૂન્ય ગુરુત્વાકર્ષણ વાતાવરણમાંથી પાછા ફર્યા પછી તેમને લાગ્યું કે તેમનું વજન ખૂબ જ ભારે છે. એટલું જ નહીં, તેને ચક્કર પણ આવી રહ્યા હતા અને ફ્લૂ જેવા ચેપનો અનુભવ થઈ રહ્યો હતો. ટેરીના મતે, અવકાશથી પાછા ફર્યા પછી, શરીરને પૃથ્વીના વાતાવરણમાં સમાયોજિત થવામાં ઓછામાં ઓછો એક અઠવાડિયા લાગે છે. એવું માનવામાં આવે છે કે સુનિતા અને બેરીને પૃથ્વીના વાતાવરણમાં સંપૂર્ણપણે સમાયોજિત થવામાં થોડો વધુ સમય લાગી શકે છે.

એક અખબાર અનુસાર, અવકાશયાત્રીઓના હાડકાની ઘનતા અવકાશમાં રહેતી વખતે ઘટે છે, જે ઝડપથી સાજા થતા નથી. આ ઉપરાંત, તેમના શરીરમાં માંસ પણ ઓછું હોય છે. આનાથી હાથ અને પગ નબળા પડે છે. તે હૃદયને પણ અસર કરે છે, કારણ કે પૃથ્વી પર હૃદયને રક્ત પ્રવાહ જાળવવા માટે ગુરુત્વાકર્ષણ વિરુદ્ધ કામ કરવું પડે છે, અવકાશમાં શૂન્ય ગુરુત્વાકર્ષણમાં, આ વધારાનું બળ હૃદય પર લાગુ પડતું નથી.

સુનિતા વિલિયમ્સ લાંબા સમયથી અવકાશમાં હોવાથી, તેમનું હૃદય હવે શૂન્ય ગુરુત્વાકર્ષણમાં કામ કરવા માટે ટેવાઈ ગયું છે. શરીરના દરેક ભાગમાં લોહી પહોંચાડવા માટે વધારે મહેનત કરવાની જરૂર નથી. હવે જ્યારે તે પૃથ્વી પર પરત ફરશે, ત્યારે તેના હૃદયને ગુરુત્વાકર્ષણ બળની વિરુદ્ધ રક્ત પ્રવાહ ઉત્પન્ન કરવો પડશે. આનો અર્થ એ થયો કે તેના નબળા હૃદયને ફરી એકવાર પૃથ્વી અનુસાર શક્તિ બતાવવી પડશે. ક્યારેક આમાં ઘણો સમય લાગે છે અને શરીરના દરેક ભાગમાં લોહીનો પ્રવાહ સમયસર થઈ શકતો નથી. આનાથી અવકાશયાત્રીઓના શરીરમાં લોહી ગંઠાઈ જવાનું જોખમ વધે છે.

2. મગજ પર અસર

એટલું જ નહીં, શૂન્ય ગુરુત્વાકર્ષણ વાતાવરણમાંથી પૃથ્વી પર આવ્યા પછી, અવકાશયાત્રીઓના શરીરમાં હાજર પ્રવાહી મગજની આસપાસ એકઠું થવા લાગે છે. આના કારણે તેમને એવું લાગે છે કે તેમને ફ્લૂ છે. ખગોળ ભૌતિકશાસ્ત્રી એલન ડફીના મતે, આ પ્રવાહી અવકાશયાત્રીઓની આંખોની કીકીનો આકાર બદલી નાખે છે અને તેમને જોવામાં મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડે છે. પૃથ્વી પર પાછા ફર્યા પછી અવકાશયાત્રીઓને ઘણીવાર ચશ્માની જરૂર પડે છે.