જળ સમાધિ અંગે લોકોના મનમાં આ પ્રશ્ન વારંવાર આવે છે કે જળ સમાધિ ખરેખર શું છે અને તે સંતોને શા માટે આપવામાં આવે છે.. જ્યારે હિન્દુ ધર્મમાં મૃતદેહને અગ્નિદાહ આપવાની પરંપરા છે.
જળ સમાધિ શું છે?
વાસ્તવમાં, સનાતન ધર્મમાં અંતિમ સંસ્કાર માટે અલગ અલગ પ્રક્રિયાઓ છે. આમાંની એક ઘટના એ છે કે જ્યારે કોઈ સંત કે ઋષિના મૃતદેહને કોઈ પણ અંતિમ સંસ્કાર વિના નદીમાં પધરાવવામાં આવે છે.જેને જળ સમાધિ કહેવાય છે. પાણીમાં પધરાવતી વખતે પાર્થિવદેહ સાથે ભારે પથ્થરો બાંધવામાં આવે છે. આ પછી પાર્થીવદેહને નદીની વચ્ચે તરતો મૂકવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત સંતોને ભૂ-સમાધિ પણ આપવામાં આવે છે. આમાં પાર્થીવદેહને પદ્માસન અથવા સિદ્ધિસન મુદ્રામાં મૂકીને જમીનમાં પધરાવી દેવામાં આવે છે.
જળ સમાધિ શા માટે આપવામાં આવે છે?
ભારતીય સંસ્કૃતિ અને સનાતન ધર્મમાં પ્રાચીન કાળથી સંતોને જળ સમાધિ આપવાની પરંપરા રહી છે. એવી માન્યતાઓ છે કે પાણી એક પવિત્ર તત્વ છે અને તેમાં ધ્યાન કરવાથી વ્યક્તિ ઝડપથી મોક્ષ પ્રાપ્ત કરે છે. એવું માનવામાં આવે છે કે માનવ શરીર પાંચ તત્વો એટલે કે પૃથ્વી, પાણી, અગ્નિ, વાયુ અને આકાશનું બનેલું છે. સંતોના શરીરને તેમના મૂળ તત્વોમાં પાછા ફરવા માટે પાણીમાં ડૂબાડવામાં આવે છે. તમને જણાવી દઈએ કે સંતોના શરીરને સામાન્ય માનવીઓ કરતા તદ્દન અલગ માનવામાં આવે છે. તે તપ, ધ્યાન વગેરેમાં સંપૂર્ણ છે. તેથી, તેમના શરીરને અગ્નિસંસ્કાર કરવાને બદલે તેને જળ સમાધી આપવામાં આવે છે.