લોકસભા ચૂંટણીના પરિણામો બાદ નવી સરકાર બનાવવાની તૈયારીઓ ચાલી રહી છે. બુધવારે (5 જૂન) ભારતીય જનતા પાર્ટી (BJP) એ સાથી પક્ષો સાથે બેઠક યોજી હતી અને દેશમાં ફરી એકવાર NDA સરકાર બનવા જઈ રહી છે. વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી ત્રીજી વખત વડા પ્રધાન તરીકે શપથ લેશે તે લગભગ અંતિમ છે, પરંતુ તેમના પ્રધાનમંડળને લઈને વિવિધ અટકળો લગાવવામાં આવી રહી છે.
આ વખતે બીજેપી બહુમતીના 272ના આંકડા સુધી પહોંચી શકી નથી, જેના કારણે મોદી 3.0 સરકારની રચના પહેલા એનડીએ સહયોગીઓની અલગ-અલગ માંગને લઈને સમાચાર સામે આવી રહ્યા છે.તેલુગુ દેશમ પાર્ટી (ટીડીપી)ના વડા ચંદ્રબાબુ નાયડુએ પાંચ મંત્રાલયોની માંગ કરી હોવાના અહેવાલો છે, જે જોડાણમાં બીજા નંબરની સૌથી મોટી પાર્ટી તરીકે ઉભરી આવી છે. આ સાથે જ બિહારના મુખ્યમંત્રી અને જનતા દળ (યુનાઈટેડ)ના વડા નીતિશ કુમારે પણ ત્રણ મંત્રી પદની માંગણી કરી છે. એટલું જ નહીં, ચિરાગ પાસવાન, જીતનરામ માંઝી અને એકનાથ શિંદે જૂથો પણ મંત્રી પદ માટે દાવો કરી શકે છે.
ભાજપ સામે અનેક પડકારો છે
આવી સ્થિતિમાં ભાજપ સામે અનેક પડકારો છે. મંત્રાલયોની વહેંચણી કેવી રીતે કરવી અને આ સમયે તે કોઈ સાથી પક્ષને નારાજ કરવાનું જોખમ પણ લઈ શકે નહીં. ચાર વર્ષ પહેલાં જ્યારે બિહારમાં વિધાનસભાની ચૂંટણી યોજાઈ ત્યારે નીતિશ કુમારને પણ આવી જ સ્થિતિનો સામનો કરવો પડ્યો હતો અને ભાજપે તેમની સાથે ગઠબંધન કરીને સરકાર તો બનાવી જ નહીં, પરંતુ વધુ બેઠકો હોવા છતાં નીતિશ કુમારને સીએમની ગાદી પણ આપી દીધી હતી.હવે જોવાનું એ રહે છે કે શું નીતીશ કુમાર પણ વડાપ્રધાન મોદીની જેમ કોઈ પણ શરતનો આગ્રહ રાખ્યા વગર સરકાર બનાવવાનું સરળ બનાવે છે કે કેમ?
બિહારમાં ભાજપે 74 ધારાસભ્યો આપીને નીતિશની સરકાર બનાવી હતી.
2020ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં ભાજપે બિહારમાં 243માંથી 74 બેઠકો જીતી હતી, જ્યારે JDU માત્ર 43 બેઠકો જ જીતી શકી હતી. તે જ સમયે, રાષ્ટ્રીય જનતા દળ (RJD) 144 બેઠકો જીતીને રાજ્યની સૌથી મોટી પાર્ટી તરીકે ઉભરી આવી હતી. ત્યારબાદ ભાજપના 74 ધારાસભ્યોએ JDU સાથે મળીને સરકાર બનાવી અને નીતિશ કુમાર મુખ્યમંત્રી બન્યા.
માત્ર બે વર્ષ પછી, 2022 માં, સત્તા પરિવર્તન થયું અને જેડીયુએ આરજેડી અને કોંગ્રેસ સાથે મહાગઠબંધનની સરકાર બનાવી. આ સમય દરમિયાન, તેમણે PM મોદી સાથે સ્પર્ધા કરવા માટે વિપક્ષી પાર્ટીઓને એકત્ર કરીને ભારત ગઠબંધન પણ બનાવ્યું. જો કે, બાદમાં તેમને ગઠબંધનની બેઠકોમાં બાકાત રાખવામાં આવ્યા હતા. બિહારમાં મહાગઠબંધન સરકાર પણ લાંબો સમય ટકી શકી ન હતી અને નીતીશ કુમારે લોકસભાની ચૂંટણી પહેલા ફરી પાછું પલટ્યું અને એનડીએમાં જોડાયા.
શું નીતિશ 2019માં નહીં રમે?
નીતીશ કુમાર સરકાર બનાવવામાં કેટલી મદદ કરશે તે અંગે સવાલો ઉઠવા સ્વાભાવિક છે કારણ કે 2019માં મોદી 2.0 સરકારની રચના પહેલા જ તેમની હટાવવાના અહેવાલો આવ્યા હતા. બીજેપી અને જેડીયુ ગઠબંધન બિહારમાં લોકસભાની 40માંથી 39 બેઠકો જીતી હતી, પરંતુ જ્યારે સરકાર બનાવવાનો વારો આવ્યો ત્યારે નીતિશે પલટવાર કર્યો અને સમર્થન ન આપવાનો નિર્ણય કર્યો.રાજકીય વર્તુળોમાં એવી ચર્ચા છે કે ત્યારપછી નીતીશ કુમારે બે મંત્રી પદની માંગણી કરી હતી અને કદાચ ભાજપ સહમત ન થયું. જો કે, તે સમયે ભાજપ પાસે મજબૂત બહુમતી હતી અને સાથી પક્ષો પાસે મંત્રી પદની માંગણી કરવા માટે એટલી સોદાબાજી કરવાની શક્તિ નહોતી.