સંબંધ અને બ્રેકઅપ બે પાટા જેવા છે. કોઈ પણ કપલની લવ લાઈફમાં આ બંને રસ્તા ક્યારેય મળતા નથી અને તેઓ આખી જિંદગી પોતાના મનપસંદ પાર્ટનર સાથે હસતા હસતા વિતાવે છે. પરંતુ દરેક જણ એટલું નસીબદાર નથી. ઘણા યુગલોને ઈચ્છા હોય કે ન હોય એકબીજાથી અલગ થવું પડે છે. બ્રેકઅપ માત્ર ભાવનાત્મક રીતે જ પીડાદાયક નથી, પરંતુ તેના કારણે સર્જાયેલ તણાવ અનેક પ્રકારની શારીરિક-માનસિક સમસ્યાઓ પણ લાવે છે. પછી ફરીથી, દરેક વ્યક્તિ એ જ રીતે બ્રેકઅપને દૂર કરી શકતી નથી. પુરૂષ અને સ્ત્રી ભાગીદારો પણ તેમના ભૂતકાળને ભૂલીને આગળ વધવાની અલગ અલગ પેટર્ન ધરાવે છે.
બ્રેકઅપમાંથી કોણ ઝડપથી સામે આવે છે પુરુષ કે સ્ત્રી?
રિસર્ચ અનુસાર રસપ્રદ વાત એ છે કે બ્રેક-અપ પછી મહિલાઓને વધુ ભાવનાત્મક અને શારીરિક પીડા થાય છે પરંતુ તેઓ પુરૂષો કરતા વધુ ઝડપથી આગળ વધે છે. આને લગતું સંશોધન ઇવોલ્યુશનરી બિહેવિયરલ સાયન્સ જર્નલમાં પ્રકાશિત થયું હતું. બિંઘમટન યુનિવર્સિટી અને યુનિવર્સિટી કોલેજ લંડનના સંશોધકોએ 96 દેશોના 5,705 સહભાગીઓના ઇન્ટરવ્યુ લીધા અને તેમને બ્રેકઅપની ભાવનાત્મક અને શારીરિક પીડાને એક (કોઈ નહીં) થી 10 (અસહ્ય) ના સ્કેલ પર રેટ કરવાનું કહ્યું.
આ સંશોધન દર્શાવે છે કે હાર્ટબ્રેક દ્વારા મહિલાઓને ભાવનાત્મક અને શારીરિક રીતે વધુ નકારાત્મક અસર થાય છે. સ્ત્રી સહભાગીઓએ બ્રેકઅપ પછી તેમના ‘ભાવનાત્મક પીડા’ને 6.84 પર રેટ કર્યું, જ્યારે પુરુષો માટે આ આંકડો 6.58 હતો. વધુમાં, મહિલાઓએ તેમની ‘શારીરિક પીડા’ને સરેરાશ 4.21 અને પુરુષોએ તેને 3.75 રેટ કર્યું છે.
પરંતુ એવું પણ બહાર આવ્યું છે કે મહિલાઓ આ પીડામાંથી ઝડપથી સ્વસ્થ થઈને મજબૂત રીતે બહાર આવે છે. જ્યારે સ્ત્રીઓ તેમની લાગણીઓને સર્જનાત્મક રીતે ચૅનલ કરે છે અને પોતાને અને સંબંધની જરૂરિયાતોને વધુ સારી રીતે સમજે છે, ત્યારે પુરુષો પાસે પરિસ્થિતિનો સામનો કરવાની સંપૂર્ણપણે અલગ રીત હોય છે. અભ્યાસ કહે છે કે પુરુષો કાં તો ‘કંઈ અનુભવતા નથી’ અથવા દારૂ, ડ્રગ્સનો દુરુપયોગ અથવા હિંસાનો આશરો લે છે. સંશોધન દર્શાવે છે કે પુરૂષોને કાબુ મેળવવામાં વધુ સમય લાગે છે અને સ્ત્રીઓ કરતાં આગળ વધવા માટે વધુ સંઘર્ષ કરવો પડે છે. વાસ્તવમાં, સંશોધકોએ અવલોકન કર્યું કે ઘણા પુરૂષ સહભાગીઓ અભ્યાસના સમયે PRG (પોસ્ટ રિલેશનશીપ ગ્રિફ) થી પીડાતા હતા, ભલે તેઓ એક વર્ષ કરતાં વધુ સમય પહેલા અલગ થયા હોય.
સંશોધકો સમજાવે છે કે આ સ્થિતિમાં જીવવિજ્ઞાન કેવી ભૂમિકા ભજવે છે. અભ્યાસના મુખ્ય લેખક ક્રેગ મોરિસે લખ્યું છે કે, “એક સંક્ષિપ્ત રોમેન્ટિક એન્કાઉન્ટર એક પૂર્વજ સ્ત્રીને નવ મહિનાની ગર્ભાવસ્થા અને પછી કેટલાંક વર્ષો સુધી સ્તનપાન કરાવ્યું હશે, જ્યારે પુરુષોને તે મુલાકાત પછી ‘તક’ ક્ષણો મળી હશે. ઉચ્ચ જૈવિક રોકાણનું ‘જોખમ’ જેણે સ્ત્રીઓને ઉચ્ચ-ગુણવત્તાવાળા જીવનસાથી પસંદ કરવા માટે વધુ પસંદગીયુક્ત બનાવ્યું છે તે સ્ત્રી માટે વધુ ‘પીડાદાયક’ છે.
રસપ્રદ વાત એ છે કે, પુરૂષો માટે, જેઓ સ્ત્રીઓના ધ્યાન માટે સ્પર્ધા કરવા માટે વિકસિત થયા છે, ‘ઉચ્ચ-ગુણવત્તાવાળા’ સાથી ગુમાવવાથી શરૂઆતમાં ‘ઉદાસી’ ન હોઈ શકે. જો કે, જ્યારે તેઓને તેમની ખોટનો અહેસાસ થાય છે ત્યારે તેઓ પીડા અનુભવવા લાગે છે. ક્રેગ સમજાવે છે, “માણસ ખોટને ઊંડે અને લાંબા સમય સુધી અનુભવશે કારણ કે તે ડૂબી જશે કે તેણે જે ગુમાવ્યું છે તેને બદલવા માટે તેણે ફરીથી ‘સ્પર્ધા શરૂ કરવી’ પડશે.”