સામાન્ય જનતાને મોટી રાહત! પેટ્રોલ પર એક્સાઈઝ ડ્યુટી ₹13થી ઘટાડી ₹3 કરી, ડીઝલ પર ‘શૂન્ય’

પશ્ચિમ એશિયામાં યુદ્ધના કારણે સર્જાયેલી વૈશ્વિક અસ્થિરતા અને વધતા ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ વચ્ચે ભારત સરકારે એક ઐતિહાસિક અને સાહસિક નિર્ણય લીધો છે. ઈંધણના ભાવમાં થઈ રહેલા વધારાને રોકવા માટે સરકારે પેટ્રોલ અને ડીઝલ પર લાગતી સ્પેશિયલ એડિશનલ એક્સાઈઝ ડ્યુટી (SAED) માં ધરખમ ઘટાડો કર્યો છે.

૧. ટેક્સના દરમાં મોટો ફેરફાર

સરકારના નવા જાહેરનામા મુજબ, એક્સાઈઝ ડ્યુટીના દરો નીચે મુજબ રહેશે:

• પેટ્રોલ: ટેક્સ ₹13 પ્રતિ લિટરથી ઘટાડીને માત્ર ₹3 પ્રતિ લિટર કરવામાં આવ્યો છે.

• ડીઝલ: ટેક્સ ₹10 પ્રતિ લિટરથી ઘટાડીને સીધો ‘શૂન્ય‘ (Zero) કરી દેવામાં આવ્યો છે.

• ઉદ્દેશ્ય: આ નિર્ણયનો મુખ્ય હેતુ ખાનગી તેલ કંપનીઓ દ્વારા કરવામાં આવતા ભાવવધારાને અટકાવવાનો અને ગભરાટમાં થઈ રહેલી ખરીદી (Panic Buying) ને રોકવાનો છે.

૨. શા માટે લેવો પડ્યો આ નિર્ણય?

વૈશ્વિક બજારમાં પ્રતિકૂળ પરિસ્થિતિઓને ધ્યાનમાં રાખીને આ પગલું લેવાયું છે:

• વૈશ્વિક યુદ્ધની અસર: હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાં તણાવને કારણે ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ $114 પ્રતિ બેરલને પાર કરી ગયા છે.

• ખાનગી કંપનીઓ પર લગામ: નાયરા એનર્જી જેવી ખાનગી કંપનીઓએ પેટ્રોલમાં ₹5 અને ડીઝલમાં ₹3નો વધારો ઝીંકી દીધો હતો, જેનાથી મોંઘવારી વધવાનો ભય હતો.

• મોંઘવારી નિયંત્રણ: ઈંધણના ભાવ સ્થિર રહેવાથી ટ્રાન્સપોર્ટેશન ખર્ચ વધશે નહીં, પરિણામે શાકભાજી અને અન્ય જીવનજરૂરી ચીજવસ્તુઓના ભાવ કાબૂમાં રહેશે.

૩. શું પેટ્રોલ પંપ પર ભાવ તરત જ ઘટશે?

નિષ્ણાતોના મતે, આ ઘટાડાની અસર નીચે મુજબ જોવા મળી શકે છે:

• નુકસાનની ભરપાઈ: આ ઘટાડાનો પ્રાથમિક હેતુ સરકારી તેલ કંપનીઓ (IOCL, BPCL, HPCL) ના નુકસાનને ઓછું કરવાનો છે જેથી તેઓ ભાવ ન વધારે.

• ભાવમાં સ્થિરતા: જોકે પંપ પર સીધો ઘટાડો કંપનીઓના નિર્ણય પર નિર્ભર છે, પણ આ નિર્ણયથી ભવિષ્યમાં તોળાઈ રહેલો મોટો ભાવવધારો ચોક્કસપણે ટળી ગયો છે.

૪. હવાઈ ઈંધણ (ATF) પર નવો ટેક્સ

સરકારે માત્ર જમીની વાહનો જ નહીં, પરંતુ હવાઈ મુસાફરીના ઈંધણ પર પણ ધ્યાન આપ્યું છે:

• ATF પર લેવી: હવાઈ ઈંધણ (Aviation Turbine Fuel) પર હવે અસરકારક લેવી આશરે ₹29.5 પ્રતિ લિટર રહેશે. આનાથી એરલાઇન્સ કંપનીઓના સંચાલન ખર્ચ પર અસર પડશે.