એલ્વિશ યાદવને સુપ્રીમ કોર્ટની મોટી રાહત: ‘સ્નેક વેનમ’ કેસમાં UP પોલીસની FIR રદ, જાણો કોર્ટે શું કીધું?

જાણીતા યુટ્યુબર અને બિગ બોસ ઓટીટી વિજેતા એલ્વિશ યાદવને સુપ્રીમ કોર્ટે વર્ષ 2023ના ચર્ચિત ‘સાપના ઝેર’ (Snake Venom) કેસમાં મોટી રાહત આપી છે. સર્વોચ્ચ અદાલતે ઉત્તર પ્રદેશ પોલીસ દ્વારા નોંધવામાં આવેલી FIRને રદ કરવાનો આદેશ આપ્યો છે. નવેમ્બર 2023માં નોઈડાની એક રેવ પાર્ટીમાં નશા માટે સાપના ઝેરના ઉપયોગના આરોપમાં એલ્વિશ વિરુદ્ધ આ કેસ નોંધાયો હતો.

કોર્ટે ચુકાદામાં નોંધેલા 3 મહત્વના કાયદાકીય મુદ્દા

ન્યાયમૂર્તિ એમ.એમ. સુંદરેશ અને ન્યાયમૂર્તિ એન. કોટીશ્વર સિંહની બેન્ચે FIR રદ કરતા નીચે મુજબના તારણો કાઢ્યા હતા:

1. NDPS એક્ટ લાગુ પડતો નથી: કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે NDPS એક્ટની કલમ 2(23) હેઠળ જે પદાર્થોની યાદી છે, તેમાં સાપના ઝેરનો સમાવેશ થતો નથી. વળી, તપાસ દરમિયાન એલ્વિશ પાસેથી કોઈ વાંધાજનક વસ્તુ જપ્ત થઈ નહોતી.

2. વન્યજીવ સંરક્ષણ કાયદાની પ્રક્રિયા: કોર્ટે નોંધ્યું કે વન્યજીવ સંરક્ષણ અધિનિયમ હેઠળ કાર્યવાહી માત્ર અધિકૃત અધિકારીની લેખિત ફરિયાદના આધારે જ થઈ શકે છે, જ્યારે આ કેસમાં FIRની પ્રક્રિયા કાયદેસરના પ્રોટોકોલ મુજબ નહોતી.

3. IPCની કલમોનો અભાવ: ભારતીય દંડ સંહિતા (IPC) હેઠળના આરોપો પણ સ્વતંત્ર રીતે સાબિત થતા નથી, કારણ કે તે જૂની અને બંધ થઈ ગયેલી ફરિયાદ પર આધારિત હતા.

બચાવ પક્ષની ધારદાર દલીલો

એલ્વિશ યાદવ વતી વરિષ્ઠ એડવોકેટ મુક્તા ગુપ્તાએ કોર્ટમાં રજૂઆત કરી હતી કે:

• એલ્વિશ માત્ર સિંગર ફાઝિલપુરિયાના આમંત્રણ પર એક વીડિયો શૂટ માટે ત્યાં ગયા હતા.

• ઘટનાસ્થળેથી કોઈ માદક દ્રવ્યોનો વપરાશ થયો હોય તેવા કોઈ નક્કર પુરાવા નથી.

• લેબ રિપોર્ટમાં પણ સ્પષ્ટ થયું છે કે જપ્ત કરાયેલા 9 સાપ ઝેરી નહોતા અને એલ્વિશ તે સમયે સ્થળ પર હાજર પણ નહોતા.

ભવિષ્યમાં નવી તપાસની શક્યતા?

સુપ્રીમ કોર્ટે FIR રદ કરી હોવા છતાં એક મહત્વનો રસ્તો ખુલ્લો રાખ્યો છે. કોર્ટે જણાવ્યું છે કે જો સક્ષમ સત્તાધિકારી (Competent Authority) ઈચ્છે, તો તેઓ વન્યજીવ સંરક્ષણ અધિનિયમની કલમ 55 હેઠળ નિર્ધારિત કાયદાકીય પ્રક્રિયાનું પાલન કરીને નવી ફરિયાદ દાખલ કરી શકે છે.

કોર્ટની ટિપ્પણી: અગાઉની સુનાવણીમાં કોર્ટે એ પણ ટાંક્યું હતું કે જાહેર જીવનમાં લોકપ્રિય વ્યક્તિઓએ અબોલ જીવો પ્રત્યે વધુ સંવેદનશીલ રહેવું જોઈએ, કારણ કે તેમના વર્તનની સમાજ પર ઊંડી અસર પડે છે