ભારતનું ગૌરવ: આબોહવા વૈજ્ઞાનિક વીરભદ્રન રામનાથનને મળશે પ્રતિષ્ઠિત ‘ક્રાફોર્ડ પુરસ્કાર 2026

રોયલ સ્વીડિશ એકેડેમી ઓફ સાયન્સીસ દ્વારા ભારતીય મૂળના પ્રખ્યાત આબોહવા વૈજ્ઞાનિક વીરભદ્રન રામનાથનની વર્ષ 2026 ના ‘ક્રાફોર્ડ પુરસ્કાર’ (Crafoord Prize) માટે પસંદગી કરવામાં આવી છે.આ પુરસ્કારને ભૂ-વિજ્ઞાન(Geosciences) ના ક્ષેત્રમાં ‘નોબેલ પુરસ્કાર’ જેટલું જ સન્માનજનક માનવામાં આવે છે.

શા માટે મળ્યું આ સન્માન?

રામનાથને વાતાવરણમાં રહેલા પ્રદૂષકો અને ‘એટમોસ્ફેરિક બ્રાઉન ક્લાઉડ્સ’ (ભૂરા વાદળો) પર દાયકાઓ સુધી સંશોધન કર્યું છે.તેમના કાર્યોએ ગ્લોબલ વોર્મિંગ પ્રત્યેની વિશ્વની સમજને સંપૂર્ણપણે બદલી નાખી છે.

મુખ્ય સિદ્ધિઓ: જ્યારે વિજ્ઞાન જગત ચોંકી ગયું

• ઐતિહાસિક શોધ (1975): નાસામાં કાર્યરત હતા ત્યારે તેમણે સાબિત કર્યું કે માત્ર $CO_2$ જ ગ્લોબલ વોર્મિંગ માટે જવાબદાર નથી.

• CFCs ની ઘાતક અસર: તેમણે શોધ્યું કે રેફ્રિજરેટર અને એરોસોલ્સમાં વપરાતા ક્લોરોફ્લોરોકાર્બન (CFCs), કાર્બન ડાયોક્સાઈડ કરતા 10,000 ગણી વધુ ઝડપથી ગરમી શોષી લે છે.

• મોન્ટ્રીયલ પ્રોટોકોલ: તેમના સંશોધનને કારણે જ હાનિકારક વાયુઓ પર પ્રતિબંધ મૂકતી આંતરરાષ્ટ્રીય સંધિઓ મજબૂત બની.

ભારત સાથેનું જોડાણ: સિકંદરાબાદની ફેક્ટરીથી સ્ટોકહોમ સુધી

વીરભદ્રન રામનાથનની સફર ખરેખર પ્રેરણાદાયી છે:

• જન્મ અને શિક્ષણ: તેમનો જન્મ મદુરાઈમાં થયો હતો. અન્નામલાઈ યુનિવર્સિટી અને IISc જેવી સંસ્થાઓમાં અભ્યાસ કર્યો.

• પ્રથમ નોકરી: કારકિર્દીની શરૂઆત સિકંદરાબાદમાં એક રેફ્રિજરેટર ફેક્ટરીમાં એન્જિનિયર તરીકે કરી હતી, જ્યાં તેમને ગેસ અને તેના ગુણધર્મો સમજવાની તક મળી.

• ભારતીય પર્યાવરણ પર સંશોધન: તેમણે હિંદ મહાસાગર પર પ્રયોગો કરીને સાબિત કર્યું કે વાયુ પ્રદૂષણને કારણે જ ભારતીય ચોમાસું નબળું પડી રહ્યું છે અને હિમાલયના ગ્લેશિયર્સ ઝડપથી પીગળી રહ્યા છે.

પુરસ્કાર અને સન્માન સમારોહ

82 વર્ષીય પ્રોફેસર રામનાથન હાલમાં કેલિફોર્નિયા યુનિવર્સિટીમાં કાર્યરત છે. તેઓ વેટિકન અને વિશ્વના મોટા નેતાઓને ક્લાયમેટ ચેન્જ પર સલાહ આપી ચૂક્યા છે.

• સન્માન: સુવર્ણ ચંદ્રક અને આશરે $9,00,000 (8 મિલિયન સ્વીડિશ ક્રોનર) ની ઇનામી રકમ.

• ક્યારે: મે 2026 માં સ્ટોકહોમ (સ્વીડન) ખાતે એક ભવ્ય સમારોહમાં આ સન્માન એનાયત કરવામાં આવશે.