બજેટ કોણ અને કેવી રીતે તૈયાર કરે છે? શરૂઆતથી અંત સુધીની સંપૂર્ણ પ્રક્રિયા જાણો.

દર વર્ષની જેમ આ વર્ષે પણ સામાન્ય બજેટ રજૂ કરવામાં આવશે.તે 1 ફેબ્રુઆરીના રોજ નક્કી કરવામાં આવ્યું છે.જો કે, આ વર્ષે 1 ફેબ્રુઆરી રવિવાર હોવાથી તારીખ મુલતવી રાખવામાં આવી શકે છે.સરકાર દેશ ચલાવવા માટે ક્યાં ખર્ચ કરવો અને ક્યાંથી આવક ઉભી કરવી તે નક્કી કરે છે.જો કે સંસદમાં તમે જે બજેટ સાંભળો છો તે ખૂબ અગાઉથી તૈયાર કરવામાં આવે છે.આ બજેટ રજૂ કરવા માટે એક સંપૂર્ણ ટીમ બનાવવામાં આવે છે..જે ગુપ્ત રીતે કામ કરે છે.ભારતીય બંધારણના અનુચ્છેદ 112 માં બજેટનો ઉલ્લેખ છે.. જેને વાર્ષિક નાણાકીય નિવેદન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

કેન્દ્ર સરકારની અંદર નાણા મંત્રાલય બજેટ તૈયાર કરવા માટે જવાબદાર છે. નાણા મંત્રાલયની અંદર આર્થિક બાબતોનો વિભાગ (DEA) છે. DEA માં બે વિભાગો છે: આર્થિક વિભાગ અને બજેટ વિભાગ.આર્થિક વિભાગ આર્થિક સર્વેક્ષણ તૈયાર કરે છે. જ્યારે બજેટ વિભાગ બજેટ તૈયાર કરે છે.બજેટ તૈયાર કરવા માટે જવાબદાર લોકોને સંપૂર્ણપણે અલગ રાખવામાં આવે છે.વધુમાં તેમના મોબાઇલ ફોન પણ બહાર રાખવામાં આવે છે.અહેવાલો અનુસાર બજેટ નાણા મંત્રાલયના ભોંયરામાં તૈયાર કરવામાં આવે છે.. જે કડક સુરક્ષા હેઠળ છે.બજેટ તૈયાર કરવાની પ્રક્રિયામાં લગભગ 3 થી 4 મહિનાનો સમય લાગે છે.ફેબ્રુઆરીમાં રજૂ થતા બજેટ માટે આ પ્રક્રિયા ઓક્ટોબરમાં શરૂ થાય છે.

કયા વ્યક્તિઓ પાસેથી લેવામાં આવે છે રાય

પ્રાથમિક સ્ત્રોત નાણા મંત્રાલયનું પોતાનું નિષ્ણાત પેનલ છે.તેમાં અર્થશાસ્ત્રીઓ, નાણાકીય વિશ્લેષકો અને બજેટ નિષ્ણાતોનો સમાવેશ થાય છે.આ નિષ્ણાતો દેશની વર્તમાન આર્થિક પરિસ્થિતિ, આવક અને ખર્ચની પ્રાથમિકતાઓનો અભ્યાસ કરે છે. અને સરકારને સચોટ ભલામણો આપે છે.તેમનું કામ ફક્ત ડેટા સંકલન કરવાનું નથી.. પરંતુ કઈ યોજનાઓ સૌથી અસરકારક રહેશે.. અને કઈ પ્રાથમિકતાઓ આર્થિક સંતુલન જાળવવામાં મદદ કરશે.. તેનું મૂલ્યાંકન કરવાનું પણ છે.તેમના સૂચનોના આધારે, શિક્ષણ, આરોગ્ય અને માળખાગત સુવિધાઓ જેવા બજેટના વિવિધ વિભાગો તૈયાર કરવામાં આવે છે.

બજેટ સૌપ્રથમ સંસદમાં રજૂ કરવામાં આવે છે.

બજેટ રજૂ થયા પછી તેની સંસદમાં ચર્ચા થાય છે.

ત્યારબાદ તમામ બજેટ ફાળવણીઓ ચકાસણી માટે વિભાગીય સમિતિઓને મોકલવામાં આવે છે.

ગ્રાન્ટને મંજૂરી આપવા માટે મતદાન કરવામાં આવે છે.. જે પછી ભંડોળમાંથી ઉપાડને અધિકૃત કરે છે.ફક્ત લોકસભાને મતદાન કરવાનો અધિકાર છે.

વિનિયોગ બિલ પસાર થયા પછી ઉપાડની પ્રક્રિયા પૂર્ણ થાય છે.