જાવેદ અખ્તરે કહ્યું..આપણા વડાપ્રધાન ખુદા કરતાં સારા છે…તેઓ ઓછામાં ઓછું ધ્યાન તો રાખે છે.

શું ખુદા અસ્તિત્વમાં છે..? નવી દિલ્હીના કોન્સ્ટિટ્યુશન ક્લબમાં પ્રખ્યાત કવિ અને ગીતકાર જાવેદ અખ્તર અને ઇસ્લામિક વિદ્વાન મુફ્તી શમાઇલ નદવી વચ્ચે આ પ્રશ્ન પર ચર્ચાએ માત્ર ઓડિટોરિયમ જ નહીં પરંતુ સોશિયલ મીડિયા પર પણ ગરમાગરમ ચર્ચા શરૂ કરી. લગભગ બે કલાક ચાલેલી આ ચર્ચા શ્રદ્ધા, તર્ક, નૈતિકતા અને માનવીય દુઃખ જેવા મુદ્દાઓ પર કેન્દ્રિત હતી.

ધ લલ્લાન્ટોપ પરના આ કાર્યક્રમનો વિષય હતો “શું ખુદા અસ્તિત્વમાં છે?” જ્યારે એક સ્વ-ઘોષિત નાસ્તિક બૌદ્ધિક અને ધાર્મિક વિદ્વાન જાહેર મંચ પર સામસામે ચર્ચા કરતા હતા.

જાવેદ અખ્તરે પોતાના દલીલમાં ગાઝા યુદ્ધનો ઉલ્લેખ કર્યો, દલીલ કરી કે જો ખુદા સર્વવ્યાપી અને દયાળુ છે..તો તે ત્યાં થઈ રહેલા વિનાશને કેવી રીતે અવગણી શકે? તેમણે કહ્યું, “જો તમે સર્વશક્તિમાન છો અને દરેક જગ્યાએ હાજર છો.. તો તમે ગાઝામાં પણ હોવા જોઈએ.તમે ત્યાં બાળકોને ટુકડા થતા જોયા હશે. છતાં તમે ઇચ્છો છો કે હું તમારા પર વિશ્વાસ કરું?” તેમણે કટાક્ષમાં કહ્યું, “તેમની તુલનામાં, આપણા વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી વધુ સારા છે; તેઓ ઓછામાં ઓછું ધ્યાન રાખે છે.”

ધાર્મિક હિંસાનો ઉલ્લેખ કરતા, જાવેદ અખ્તરે પ્રશ્ન કર્યો કે ખુદાના નામે પ્રશ્નો કેમ બંધ કરવામાં આવે છે. તેમણે કહ્યું, “આ કેવા ખુદા છે જે બાળકોને બોમ્બથી મારવા દે છે? જો તે અસ્તિત્વમાં છે અને આ બધું થવા દે છે.. તો તે અસ્તિત્વમાં ન હોય તો તે વધુ સારું છે.”

મુફ્તી નદવીનો જવાબ

મુફ્તી શમીલ નદવીએ ખુદાને નિર્દોષ જાહેર કરતા કહ્યું કે દુષ્ટતાનું કારણ માનવ સ્વતંત્ર ઇચ્છા છે..ખુદા નહીં…તેમણે કહ્યું કે, ખુદાએ બુરાઇનું સર્જન કર્યું છે.. પરંતુ તે પોતે દુષ્ટ નથી.હિંસા, બળાત્કાર અથવા અન્ય ગુનાઓ માનવ પસંદગીઓનું પરિણામ છે.” તેમણે એમ પણ કહ્યું કે ખુદાના અસ્તિત્વ અંગેની ચર્ચામાં વિજ્ઞાન અને ધાર્મિક ગ્રંથો એક સામાન્ય ધોરણ ન હોઈ શકે. તેમણે કહ્યું, “વિજ્ઞાન ભૌતિક વિશ્વ સુધી મર્યાદિત છે.. જ્યારે ખુદા તેનાથી પર છે.”

મુફ્તી નદવીએ એવો પણ દલીલ કરી હતી કે વિજ્ઞાન બ્રહ્માંડ કેવી રીતે કાર્ય કરે છે તે સમજાવી શકે છે.. પરંતુ તે શા માટે અસ્તિત્વમાં છે તે નહીં. તેમણે જાવેદ અખ્તરને કહ્યું, “જો તમને ખબર નથી..તો એવું ન કહો કે ખુદા અસ્તિત્વમાં નથી.”

શ્રદ્ધા વિરુદ્ધ શ્રદ્ધા પર અથડામણ

વિચાર અને શ્રદ્ધા વચ્ચેના તફાવત પર ચર્ચામાં એક મુખ્ય વળાંક આવ્યો. જાવેદ અખ્તરે કહ્યું કે શ્રદ્ધા પુરાવા, તર્ક અને જુબાની પર આધારિત છે.. જ્યારે શ્રદ્ધા પુરાવા વિના સ્વીકૃતિ માંગે છે. તેમણે કહ્યું, “જ્યાં કોઈ પુરાવા, તર્ક અને સાક્ષી ન હોય, છતાં તમને વિશ્વાસ કરવાનું કહેવામાં આવે છે.. તે શ્રદ્ધા છે.”

તેમણે ચેતવણી આપી હતી કે આવી વિચારસરણી પ્રશ્ન ઉઠાવવાનું અટકાવે છે. નૈતિકતાના મુદ્દા પર, જાવેદ અખ્તરે કહ્યું કે નૈતિકતા કુદરત દ્વારા બનાવવામાં આવેલી વ્યવસ્થા નથી. પરંતુ માનવો દ્વારા બનાવવામાં આવી છે.તેમણે કહ્યું, “કુદરતમાં કોઈ ન્યાય નથી. નૈતિકતા ટ્રાફિક નિયમો જેવી છે.સમાજ માટે જરૂરી છે..પરંતુ કુદરતમાં અસ્તિત્વમાં નથી.”

કાર્યક્રમ સમાપ્ત થતાંની સાથે જ, સોશિયલ મીડિયા પર ચર્ચા ટ્રેન્ડ થવા લાગી. કેટલાક લોકોએ જાવેદ અખ્તરના પ્રશ્નોની હિંમતવાન અને જરૂરી ગણાવ્યા…જ્યારે અન્ય લોકોએ તેમને ધાર્મિક માન્યતાઓ પર હુમલો ગણાવ્યો.મુફ્તી શામિલ નદવીને તેમના સંયમિત અને દાર્શનિક જવાબો માટે સમર્થન મળ્યું હતુ..