SIR મતદાર યાદી શું છે અને તે શા માટે મહત્વપૂર્ણ છે?

ભારતીય ચૂંટણી પંચ (ECI) એ આખરે રાજ્ય મતદાર યાદીઓનું ખાસ સઘન પુનરાવર્તન (SIR) પૂર્ણ કરી દીધું છે.આ નિર્ણયને લગતો વિવાદ હવે સંસદના ચોમાસા સત્રમાં પડઘો પાડી શકે છે.

SIR નો ઉદ્દેશ્ય “કોઈ પણ લાયક નાગરિક મતદાર યાદીમાં રહી ના જાય અને કોઈ અયોગ્ય વ્યક્તિને મતદાર યાદીમાં શામેલ ન કરવામાં આવે તે સુનિશ્ચિત કરવાનો છે.”સૂચના અનુસાર, દાવાઓ અને વાંધાઓનું નિરાકરણ થયા પછી જ નવી મતદાર યાદી જાહેર કરવામાં આવશે.અંતિમ મતદાર યાદી જાહેર કરવાની તારીખ 30 સપ્ટેમ્બર નક્કી કરવામાં આવી છે.ચૂંટણી પંચ દ્વારા આ કવાયતનો પ્રથમ તબક્કો પૂર્ણ કરવામાં આવ્યો છે.ચૂંટણી પંચે પહેલો ડ્રાફ્ટ પ્રકાશિત કરી દીધો છે.મતગણતરી પ્રક્રિયા 1 જુલાઈથી શરૂ થઈ હતી.

SIR મતદાર યાદી શું છે?

એક વ્યાપક સુધારામાં નવી મતદાર યાદી તૈયાર કરવા માટે ઘરે-ઘરે જઈને ગણતરીનો સમાવેશ થાય છે.હાલની મતદાર યાદીઓની સલાહ લીધા વિના ગણતરીકારો ચોક્કસ તારીખ સુધીમાં પાત્ર મતદારોની યાદી તૈયાર કરવા માટે દરેક ઘરની મુલાકાત લે છે.

આ ત્યારે કરવામાં આવે છે જ્યારે ચૂંટણી પંચ તારણ કાઢે છે કે હાલની મતદાર યાદીઓ સંપૂર્ણપણે બદલવાની જરૂર છે અથવા ખોટી છે.આ સામાન્ય રીતે મહત્વપૂર્ણ ચૂંટણીઓ પહેલાં અથવા મતવિસ્તાર સીમાંકન જેવી વહીવટી પ્રક્રિયાઓ પછી થાય છે.

બિહારની અંતિમ મતદાર યાદી જાહેભારતીય ચૂંટણી પંચ દ્વારા મંગળવારે જાહેર કરાયેલ અંતિમ મતયાદીઅનુસાર, બિહાર વિધાનસભા ચૂંટણીમાં 74 મિલિયન મતદારો તેમના મતાધિકારનો ઉપયોગ કરશે. મતદારોની કુલ સંખ્યામાં 6%નો ઘટાડો થયો છે.

આ પ્રક્રિયા પહેલા, 24 જૂને 79 મિલિયન મતદારો હતા. પરંતુ સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન (SIR) પૂર્ણ થયા પછી મતદારોની અંતિમ સંખ્યામાં આશરે 47 લાખનો ઘટાડો થયો છે.જોકે, ચૂંટણી પંચ દ્વારા જાહેર કરાયેલા ડેટા અનુસાર, ડ્રાફ્ટ રોસ્ટર કરતાં 17.9 લાખ વધુ મતદારો છે. જ્યારે 1 ઓગસ્ટના રોજ 65 લાખ નામો દૂર થયા પછી ડ્રાફ્ટ રોસ્ટર નંબર 72 મિલિયન હતો.

મતદાર યાદી છેલ્લે 2003માં અપડેટ કરવામાં આવી હતી.

ECI અનુસાર, નવી મતદાર યાદીઓ તૈયાર કરવા માટે દેશના તમામ અથવા કેટલાક વિસ્તારોમાં સમાન SIR અગાઉ 1952-56,1957,1961, 1965,1966,1983-84,1987-89, 1992,1993,1995,2002, 2003 અને 2004માં હાથ ધરવામાં આવ્યા હતા.

બિહારમાં સૌથી તાજેતરનું SIR 2003માં હાથ ધરવામાં આવ્યું હતું.વર્તમાન ઝુંબેશની જેમ SIR આધુનિક ટેકનોલોજીના ઉપયોગ વિના 31 દિવસમાં પૂર્ણ કરવામાં આવ્યું હતું.2005 માં ચૂંટણી પહેલા સામાન્ય ચક્ર મુજબ મતદાર યાદીઓ પણ અપડેટ કરવામાં આવી હતી બિહાર ચૂંટણી પંચે ફક્ત પટનામાં 70,000 “ડુપ્લિકેટ નામો” મળ્યા બાદ બિન-જામીનપાત્ર વોરંટ ધરાવતા લોકોને મતદાર યાદીમાંથી દૂર કર્યા હતા.