અફઘાનિસ્તાનના વિદેશ મંત્રી આમીર ખાન મુત્તાકી આજે ભારતની મુલાકાતે

અફઘાનિસ્તાનમાં તાલિબાન સરકારના વિદેશ મંત્રી આમીર ખાન મુત્તાકી ગુરુવારે ભારત આવી રહ્યા છે. મુત્તાકી યુએન સુરક્ષા પરિષદની પ્રતિબંધિત યાદીમાં છે.ખાસ પરવાનગી સાથે જ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે મુસાફરી કરી શકે છે.તેમની ભારત મુલાકાતને સુરક્ષા પરિષદે મંજૂરી આપી છે.

ભારતની તેમની મુલાકાત દરમિયાન મુત્તાકી વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકર,વિદેશ સચિવ વિક્રમ મિસ્રી અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકાર અજિત ડોભાલ સાથે મુલાકાત કરશે. હજુ સુધી તે સ્પષ્ટ નથી કે તેઓ પીએમ મોદી સાથે પણ મુલાકાત કરી શકશે કે નહીં. લગભગ ચાર વર્ષ પહેલાં તાલિબાને સત્તા કબજે કરી ત્યારથી અફઘાન વિદેશ મંત્રીની આ પહેલી ભારત મુલાકાત છે.ભારત-પાકિસ્તાન સંબંધોમાં તાજેતરના તણાવ વચ્ચે, મુત્તાકીની મુલાકાત દક્ષિણ એશિયામાં સુરક્ષા પરિદૃશ્ય માટે મહત્વપૂર્ણ છે અને સુરક્ષા નિષ્ણાતો દ્વારા તેના પર નજીકથી નજર રાખવામાં આવી રહી છે.

વિદેશ બાબતોના નિષ્ણાત સુશાંત સરીને જણાવ્યું કે, “મુત્તાકીની મુલાકાત એ હકીકત દર્શાવે છે કે ભારત અને તાલિબાન સરકાર વચ્ચેના સંબંધો રાજદ્વારી રીતે સુધરી રહ્યા છે.ભારતનું હિત અફઘાનિસ્તાનની સ્થિરતામાં રહેલું છે.ભારત તેની શ્રેષ્ઠ ક્ષમતા મુજબ અફઘાનિસ્તાનની આર્થિક જરૂરિયાતો પૂરી કરી શકે છે.તાલિબાન જાણે છે કે પાકિસ્તાન ISKPનો ઉપયોગ તેને રોકવા માટે કરી રહ્યું છે. પાકિસ્તાનની વાસ્તવિકતા તાલિબાન કરતાં વધુ સારી રીતે કોઈ જાણતું નથી.ભારત અને તાલિબાન આ મુદ્દે કોઈ કરાર પર પહોંચી શકે છે.” વ્યૂહાત્મક બાબતોના નિષ્ણાત કેપ્ટન આલોક બંસલે કહ્યું, “મુત્તાકીની ભારત મુલાકાત એક મોટી ભૂ-રાજકીય સિદ્ધિ હોય તેવું લાગે છે.જો કે, તાલિબાન પ્રગતિ વિરોધી શાસન છે. તેથી હું તેમને માન્યતા આપવાની વિરુદ્ધ છું.”

વર્ષોથી, ભારતે રસ્તાઓ, શાળાઓ, હોસ્પિટલો અને સંસદ ભવન બનાવીને અફઘાનિસ્તાનમાં વિકાસ કાર્ય હાથ ધર્યું છે.તાલિબાન સત્તામાં આવ્યા પછી ભારતની હાજરી મર્યાદિત હતી. આ પછી, ચીન અને પાકિસ્તાને અફઘાનિસ્તાન સાથે ત્રિપક્ષીય મંચની રચના કરી. ધીમે ધીમે અફઘાનિસ્તાન સાથે સંબંધોનો વિસ્તાર

2021 માં અફઘાનિસ્તાનમાં તાલિબાન સત્તા પર આવ્યા પછી, ભારતે શરૂઆતમાં તેમનાથી દૂરી બનાવી, પરંતુ સમય જતાં વાતચીત ફરી શરૂ થઈ.જૂન 2022 માં ભારતે કાબુલમાં એક ટેકનિકલ મિશન ખોલ્યું. આ વર્ષના જાન્યુઆરીમાં, વિદેશ સચિવ વિક્રમાદિત્યએ દુબઈમાં મુત્તાકી સાથે મુલાકાત કરી. મે મહિનામાં પહેલગામ હુમલા બાદ, જયશંકરે મુત્તાકી સાથે ફોન પર વાત કરી. ધીમે ધીમે પરંતુ ચોક્કસ, અફઘાનિસ્તાન સાથે સંબંધોનો વ્યાપ વિસ્તર્યો છે. જોકે ભારતે તાલિબાન સરકારને માન્યતા આપી નથી, મુત્તાકી ઇચ્છે છે કે ભારત સહિત અન્ય દેશો તેમની સરકારને ટૂંક સમયમાં માન્યતા આપે. જ્યારે આ મોટો નિર્ણય ભારત માટે હાલમાં મુશ્કેલ લાગે છે. ત્યારે ભારત મુત્તાકીને ખાતરી આપી શકે છે કે તે અફઘાનિસ્તાનની પુનર્નિર્માણ પ્રક્રિયાને ટેકો આપવાનું ચાલુ રાખશે.

ઓપરેશન સિંદૂર પછી હતાશ થઈને, પાકિસ્તાને જૈશ, લશ્કર અને હિઝબુલ મુજાહિદ્દીન જેવા આતંકવાદી સંગઠનોના ઠેકાણા અફઘાન સરહદને અડીને આવેલા ખૈબર પખ્તુનખ્વામાં ખસેડ્યા છે.પાકિસ્તાનની ગુપ્તચર એજન્સી, ISI, લશ્કર-એ-તાલિબાન અને તાલિબાનના કટ્ટર વિરોધી ઇસ્લામિક સ્ટેટ ખોરાસન પ્રાંત વચ્ચે જોડાણ બનાવવામાં પણ રોકાયેલી છે.ભારત ઇચ્છે છે કે અફઘાનિસ્તાન ભારત વિરોધી આતંકવાદીઓ માટે સલામત આશ્રયસ્થાન રહે.ભારત માટે એ પણ એક સકારાત્મક વિકાસ છે કે મુત્તાકીએ ભારતની મુલાકાત પહેલાં મોસ્કો ફોર્મેટમાં કહ્યું હતું કે પ્રાદેશિક દેશોએ ISIS અને અફઘાનિસ્તાન અને પ્રદેશની સુરક્ષા માટે જોખમી અન્ય જૂથો સામે “સંયુક્ત કાર્યવાહી” કરવી જોઈએ.બંને દેશો વચ્ચે આ મુદ્દા પર સમજૂતી શક્ય છે.