મદ્રાસ હાઈકોર્ટ: મંદિરના પૈસા સરકારના નથી.ફક્ત દેવતાનો અધિકાર છે; તમિલનાડુ સરકારને ઝટકો

મદ્રાસ હાઈકોર્ટે તમિલનાડુ સરકારને ઝટકો આપ્યો છે. કોર્ટે કહ્યું કે ભક્તો દ્વારા મંદિરને દાનમાં આપવામાં આવેલા પૈસા ફક્ત દેવતાના છે. આવી સ્થિતિમાં, તેનો ઉપયોગ ફક્ત મંદિરના કોઈપણ કાર્ય માટે અથવા ધાર્મિક અને સખાવતી હેતુઓ માટે થવો જોઈએ. આ નિર્ણયની સાથે, હાઈકોર્ટે 2023 થી 2025 વચ્ચે રાજ્ય સરકાર દ્વારા જારી કરાયેલા 5 આદેશોને પણ રદ કર્યા. જેમાં મંદિર ભંડોળનો ઉપયોગ કરીને લગ્ન હોલ બનાવવાનું કહેવામાં આવ્યું હતું.

સરકાર દ્વારા મંદિરની મિલકત અને ભંડોળના વ્યાપારી ઉપયોગ સામે દાખલ કરવામાં આવેલી અરજીમાં, અરજદારે દાવો કર્યો હતો કે સરકારને મંદિર ભંડોળનો ઉપયોગ કરવાનો કોઈ અધિકાર નથી. અરજદારે દલીલ કરી હતી કે સરકાર મંદિર ભંડોળનો ઉપયોગ કરીને જે લગ્ન હોલ બનાવવા માંગે છે તેનો કોઈ ધાર્મિક હેતુ નથી કારણ કે તે ભાડે આપવામાં આવી રહ્યા છે.

મદ્રાસ હાઈકોર્ટની મદુરાઈ બેન્ચ, જેમાં ન્યાયાધીશ એસ.એમ. સુબ્રમણ્યમ અને જી.અરુલ મુરુગનનો સમાવેશ થાય છે. તેમણે આ અઠવાડિયાની શરૂઆતમાં આ આદેશ આપ્યો હતો. બેન્ચે કહ્યું હતું કે તમિલનાડુ સરકાર મંદિરના સંસાધનોનો ઉપયોગ ફક્ત મંદિરોના જાળવણી અને વિકાસ અને તેની સાથે સંબંધિત ધાર્મિક પ્રવૃત્તિઓ માટે કરવા માટે બંધાયેલી છે. તેનો વ્યાપારી ઉપયોગ કરી શકાતો નથી.

હિન્દુ લગ્ન એક સંસ્કાર છે, ધાર્મિક હેતુ નથી: મદ્રાસ હાઈકોર્ટ

રાજ્ય સરકાર તરફથી હાજર રહેલા વકીલ વીરા કથિરાવનએ દલીલ કરી હતી કે મંદિરના ભંડોળનો ઉપયોગ સમાજ માટે થઈ રહ્યો છે.જે ઇમારતો બનાવવામાં આવી છે તેમાં ધાર્મિક રિવાજો મુજબ કરવામાં આવતા હિન્દુ લગ્નોને જ મંજૂરી આપવામાં આવશે. રાજ્યએ કોર્ટને વધુમાં જણાવ્યું હતું કે હજુ સુધી કોઈ પૈસા જારી કરવામાં આવ્યા નથી અને તમામ પ્રસ્તાવિત બાંધકામ કાર્ય માટે જરૂરી પરવાનગીઓ મેળવવામાં આવશે. જોકે, હાઈકોર્ટે રાજ્યની આ દલીલ સ્વીકારવાનો ઇનકાર કર્યો હતો. તેમાં એવું ઠરાવ્યું હતું કે હિન્દુ લગ્નને એક સંસ્કાર માનવામાં આવે છે.પરંતુ તેમાં હિન્દુ લગ્ન અધિનિયમ, 1955 હેઠળ કરાર આધારિત તત્વો પણ શામેલ છે. તેથી, HR&CE અધિનિયમ હેઠળ હિન્દુ લગ્ન પોતે “ધાર્મિક હેતુ” નથી.

કોર્ટે હિન્દુ ધાર્મિક અને ચેરિટેબલ એન્ડોમેન્ટ્સ અધિનિયમ, 1959 નો ઉલ્લેખ કર્યો અને કહ્યું કે આ કાયદો મંદિરના ભંડોળને ફક્ત પૂજા, ખોરાક વિતરણ, યાત્રાળુઓના કલ્યાણ અને ગરીબોને સહાય જેવા ધાર્મિક અથવા સખાવતી હેતુઓ માટે જ ખર્ચ કરવાની મંજૂરી આપે છે, અને સરકારની આવકમાં વધારો કરતા કોઈપણ કાર્ય માટે નહીં.

મિલકત પર દેવતાનો અધિકાર: HC

કોર્ટે કહ્યું, “ભક્તો દ્વારા મંદિર અથવા દેવતાને દાનમાં આપવામાં આવેલી જંગમ અને સ્થાવર મિલકત પર દેવતાનો અધિકાર છે. આવી સ્થિતિમાં, તેનો ઉપયોગ ફક્ત મંદિરોમાં તહેવારોની ઉજવણી માટે અથવા મંદિરની જાળવણી માટે અથવા વિકાસ માટે થઈ શકે છે. મંદિરના પૈસાને જાહેર પૈસા કે સરકારી પૈસા ગણી શકાય નહીં. આ પૈસા હિન્દુ ધાર્મિક લોકો દ્વારા આપવામાં આવે છે, તે તેમના ધાર્મિક રિવાજો, પ્રથાઓ અથવા વિચારધારાઓ પ્રત્યે ભાવનાત્મક અને આધ્યાત્મિક જોડાણને કારણે આપવામાં આવ્યા છે.”

આ આદેશ સાથે, કોર્ટે એવી ચેતવણી પણ આપી હતી કે મંદિરના ભંડોળનો ઉપયોગ ફક્ત રશિયા દ્વારા સ્પષ્ટ રીતે મંજૂરી આપવામાં આવેલા હેતુઓ માટે જ થવો જોઈએ. જો પરવાનગીનો વ્યાપ વધારવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવશે, તો આ નાણાંના દુરુપયોગ અને ઉચાપત માટે માર્ગ ખુલશે. કોર્ટે કહ્યું કે આવો દુરુપયોગ “મંદિર સંસાધનોનો દુરુપયોગ” હશે અને તે હિન્દુ ભક્તોના ધાર્મિક અધિકારોનું પણ ઉલ્લંઘન કરશે, “જેઓ શ્રદ્ધા સાથે મંદિરોમાં દાન કરે છે.”