ગામડાઓ કરતાં શહેરો વધુ ગરમ થઈ રહ્યા છે..ગરમીથી થતા મૃત્યુ ઠંડી કરતાં 4.4 ગણા વધુ..

શહેરીકરણ અને આબોહવા પરિવર્તનના આ યુગમાં, શહેરો હવે ફક્ત વિકાસ અને આધુનિકતાના પ્રતીકો રહ્યા નથી…પરંતુ તેઓ એક નવા પર્યાવરણીય પડકાર, ‘હીટ આઇલેન્ડ’નું કેન્દ્ર પણ બની ગયા છે. આ ઘટના જેમાં શહેરી વિસ્તારોનું તાપમાન આસપાસના ગ્રામીણ વિસ્તારો કરતા વધારે થઈ જાય છે. તે માનવ સ્વાસ્થ્ય માટે ઘાતક છે. એક તરફ તે શિયાળાની ઋતુમાં ઠંડીને કારણે થતા મૃત્યુને અસર કરી શકે છે.. જ્યારે બીજી તરફ તે ઉનાળામાં ઘાતક ગરમીની અસરોને વધુ ઘાતક બનાવે છે.

વૈજ્ઞાનિક જર્નલ નેચર ક્લાઇમેટ ચેન્જમાં પ્રકાશિત થયેલા એક સંશોધન પ્રમાણે 3000થી વધુ શહેરોમાં મૃત્યુદર અને તાપમાન વચ્ચેના સંબંધનું વિશ્લેષણ કરવામાં આવ્યું હતું. આ સંશોધનમાં રિમોટ સેન્સિંગ ડેટા, આબોહવા અને સામાજિક-આર્થિક ડેટાનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. પરિણામો દર્શાવે છે કે શહેરી ગરમીના ટાપુને કારણે ઠંડીથી થતા મૃત્યુમાં ઘટાડો, ગરમીથી થતા મૃત્યુમાં થયેલા વધારા કરતા સરેરાશ 4.4 ગણો વધારે હતો. ઉદાહરણ તરીકે, મોસ્કો જેવા ઉચ્ચ અક્ષાંશવાળા શહેરોમાં આ તફાવત વધુ હતુ.. જ્યાં ઠંડીને કારણે થતા મૃત્યુમાં ગરમી કરતાં 11.5 ગણો ઘટાડો થયો હતો. સંશોધકો ચેતવણી આપે છે કે આ ઘટના એકંદર સ્વાસ્થ્ય માટે ખતરનાક સાબિત થઈ શકે છે..ખાસ કરીને જ્યારે ઉનાળાની ગરમી અતિશય વધી જાય છે.

રાત્રિના સમયે ઠંડકનો દર, જે ગરમીથી કુદરતી રાહત આપતો હતો.. તે મોટાભાગના શહેરોમાં ઘટ્યો છે. આ અહેવાલમાં ગરમીના મોજા અને ભારે ગરમીના સમયમાં જાહેર આરોગ્યનું રક્ષણ કરવા માટે એક નક્કર કટોકટી કાર્ય યોજના બનાવવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. આ યોજના ફક્ત તાત્કાલિક રાહત જ નહીં… પરંતુ લાંબા ગાળાની વ્યૂહરચનાઓનો પાયો પણ બનાવી શકે છે.