સરકાર વન નેશન-વન ઈલેકશનને લઈને સંસદમાં બિલ લાવવાની તૈયારી કરી રહી છે. સૂત્રોના જણાવ્યા પ્રમાણે સરકાર ત્રણ બિલ લાવશે, જેમાંથી બે બંધારણીય સુધારા બિલ હશે. જો કે સરકાર આ બિલને સંસદમાં કયારે લાવશે તે હજુ નક્કી નથી.. આ અંગે ટૂંક સમયમાં નિર્ણય લેવાઈ શકે છે. મોદી કેબિનેટે વન નેશન-વન ઈલેકશન પર રામનાથ કોવિંદ સમિતિની ભલામણોને સ્વીકારી હતી. સમિતિના રિપોર્ટમાં બે તબક્કામાં ચૂંટણી કરાવવાની ભલામણ કરવામાં આવી છે. સમિતિએ પ્રથમ તબક્કામાં લોકસભા અને વિધાનસભાની ચૂંટણી યોજવાની ભલામણ કરી છે. ત્યાં પોતે. સમિતિએ બીજા તબક્કામાં સ્થાનિક સંસ્થાઓની ચૂંટણી યોજવાની ભલામણ કરી છે. સૂચિત બંધારણીય સુધારા બિલોમાંથી એક સ્થાનિક સંસ્થાઓની ચૂંટણીઓને લોકસભા અને વિધાનસભાઓ સાથે જોડવાનું છે. આ બિલને ઓછામાં ઓછા 50 ટકા રાજ્યોના સમર્થનની જરૂર છે.
લોકસભા અને વિધાનસભાની ચૂંટણી સાથે કરાવવાનો છે પ્રસ્તાવ
પ્રસ્તાવિત પ્રથમ બંધારણીય સુધારા બિલમાં લોકસભા અને રાજ્ય વિધાનસભાઓની એક સાથે ચૂંટણી યોજવાની જોગવાઈ છે. સૂત્રોનું કહેવું છે કે પ્રસ્તાવિત બિલમાં ‘નિયત તારીખ’ સંબંધિત પેટા-કલમ (1) ઉમેરવામાં આવશે અને કલમ 82Aમાં સુધારાની જોગવાઈ છે. આ સાથે આ બિલમાં લોકસભા અને રાજ્ય વિધાનસભાઓનો કાર્યકાળ સમાપ્ત કરવાની જોગવાઈ પણ છે. કલમ 82Aની પેટા-કલમ (2)માં સુધારાની જોગવાઈ હશે. કલમ 83(2)માં સુધારો કરવાની પણ જોગવાઈ છે. આ બિલમાં લોકસભાના કાર્યકાળ અને વિસર્જન સાથે સંબંધિત નવી પેટા-વિભાગો (3) અને (4)નો સમાવેશ કરવાની દરખાસ્ત કરવામાં આવશે.
બંધારણમાં સુધારો કરવા સરકાર લાવશે બિલ
આ બિલમાં એસેમ્બલીઓનું વિસર્જન અને કલમ 327માં સુધારો કરવામાં આવશે અને તેમાં “એક સાથે ચૂંટણી” શબ્દો સામેલ કરવામાં આવશે. જો કે, આ બિલને 50 ટકા રાજ્યોના સમર્થનની જરૂર રહેશે નહીં. બીજી તરફ, બીજા સંવિધાન સંશોધન બિલને 50 ટકા રાજ્યોની વિધાનસભાઓના સમર્થનની જરૂર પડશે. સ્થાનિક સંસ્થાઓની ચૂંટણીઓ માટે, ચૂંટણી પંચ દ્વારા રાજ્ય ચૂંટણી પંચો સાથે પરામર્શ કરીને તૈયાર કરવામાં આવેલી મતદાર યાદીની ભલામણ કરવામાં આવશે અને તેમાં પણ સુધારાની જરૂર છે. બંધારણીય રીતે, ચૂંટણી પંચ અને રાજ્યની ચૂંટણીઓ બંને અલગ સંસ્થાઓ છે. ચૂંટણી પંચ રાષ્ટ્રપતિ, રાજ્યસભા, ઉપરાષ્ટ્રપતિ, લોકસભા, રાજ્ય વિધાનસભાઓ અને રાજ્ય વિધાન પરિષદોની ચૂંટણીઓનું સંચાલન કરે છે, જ્યારે રાજ્ય ચૂંટણી પંચ નગરપાલિકાઓ અને પંચાયતોની ચૂંટણીઓનું સંચાલન કરે છે.