હેલિકોપ્ટર દુર્ઘટનામાં ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ ઈબ્રાહિમ રાયસીના મૃત્યુ બાદ ઈરાનમાં 28 જૂને રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણી યોજાવાની છે. તમને જણાવી દઈએ કે રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણીમાં ભાગ લેવા માટે ઉમેદવારો નોંધણી કરાવી રહ્યા છે. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે કયા નિયમોને કારણે ઈરાનમાં મહિલાઓને રાષ્ટ્રપતિ બનવા પર પ્રતિબંધ છે? આજે અમે તમને તેની પાછળનું કારણ જણાવીશું.
પ્રમુખ પદ માટે નોંધણી શરૂ થાય છે
ઈરાનમાં 28 જૂને યોજાનારી રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણી માટે રજીસ્ટ્રેશન શરૂ થઈ ગયું છે. ઈરાનના ઘણા ઉમેદવારોમાં રાષ્ટ્રપતિ બનવાની રેસમાં ભૂતપૂર્વ મહિલા ધારાસભ્ય ઝોહર ઈલાહિયન પણ છે. પરંતુ ચૂંટણી લડતા પહેલા જ તેમની પ્રમુખપદની ઉમેદવારી પુરી થઈ ગઈ હોવાનું માનવામાં આવે છે. હવે સવાલ એ છે કે કયા નિયમો હેઠળ તેમની ઉમેદવારી પુરી થઈ ગઈ છે એટલે કે ચૂંટણી લડતા પહેલા જ માનવામાં આવે છે.
કોણ છે ઇલાહીયાન
ઈલાહિયન ઈરાનની નાગરિક છે અને તેની ઉંમર 57 વર્ષ છે. આ સિવાય તે વ્યવસાયે ડોક્ટર પણ છે. રાજકારણમાં આવ્યા બાદ તેઓ બે વખત સંસદમાં ચૂંટાયા છે. આ સિવાય તે સંસદની રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા અને વિદેશ નીતિ સમિતિના સભ્ય પણ રહી ચૂક્યા છે. પરંતુ તેમ છતાં કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે તેમના માટે રાષ્ટ્રપતિ બનવું મુશ્કેલ છે.
ઉમેદવારોને કોણ મંજૂરી આપે છે?
હવે સવાલ એ છે કે ઈરાનમાં રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણી લડી રહેલા ઉમેદવારોના નામ કોણ મંજૂર કરે છે? ગાર્ડિયન કાઉન્સિલ ઈરાનમાં ચૂંટણી અને કાયદાની દેખરેખ રાખે છે. તમને જણાવી દઈએ કે આ 12 સભ્યોની ન્યાયશાસ્ત્રીઓની કાઉન્સિલ છે, જેના સભ્યોની નિમણૂક અથવા તો સર્વોચ્ચ નેતા દ્વારા મંજૂરી આપવામાં આવે છે. ગાર્ડિયન કાઉન્સિલ પાંચ દિવસના રજીસ્ટ્રેશન સમયગાળા પછી પ્રમુખપદ માટે અરજી કરનારા ઉમેદવારોની ચકાસણી કરશે.
ઈરાનના ગૃહમંત્રી અહેમદ વાહિદીએ સરકારી ટીવીને જણાવ્યું કે તપાસ પ્રક્રિયામાં સાત દિવસનો સમય લાગે છે. આ પછી, લાયક ઉમેદવારોને ચૂંટણી માટે પ્રચાર કરવા માટે લગભગ બે અઠવાડિયાનો સમય મળે છે.
ઈરાનમાં મહિલાઓને રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણી લડવા પર પ્રતિબંધ?
જાણકારી અનુસાર, ઈરાનના ચૂંટણી કાયદામાં કહેવામાં આવ્યું છે કે રાષ્ટ્રપતિ પદ માટે ચૂંટણી લડનારા ઉમેદવારોની ઉંમર 40 થી 75 વર્ષની વચ્ચે હોવી જોઈએ. અને તેમની પાસે ઓછામાં ઓછી માસ્ટર ડિગ્રી હોવી જોઈએ. પરંતુ ઈરાનના બંધારણની કલમ 115ને કારણે મહિલા ઉમેદવારો માટે ઉમેદવારી મુશ્કેલ માનવામાં આવે છે.
કલમ 15 મુજબ રાષ્ટ્રપતિ પદના ઉમેદવાર પ્રખ્યાત ધાર્મિક અને રાજકીય વ્યક્તિત્વ હોવા જોઈએ. તમને જણાવી દઈએ કે રઝલ મૂળભૂત રીતે અરબી શબ્દ છે, જેનો અર્થ થાય છે માણસ. જો કે હજુ સુધી એ સ્પષ્ટ નથી થયું કે રાષ્ટ્રપતિ પદના ઉમેદવારો માત્ર પુરૂષ હોઈ શકે છે કે પછી મહિલા અને પુરૂષ બંનેને સામેલ કરી શકાય છે. પરંતુ તમામને ગાર્ડિયન કાઉન્સિલ દ્વારા ગેરલાયક ઠેરવવામાં આવ્યા હતા. રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણી માટે ઇલાહિયન સહિત 80 ઉમેદવારોએ નોંધણી કરાવી છે.