ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ ઈબ્રાહિમ રાયસીનું હેલિકોપ્ટર દુર્ઘટનામાં મોત થયું છે. તેનું હેલિકોપ્ટર ક્રેશ થયું ત્યારથી 40 થી વધુ ટીમો સર્ચ ઓપરેશન કરી રહી હતી. ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિનું હેલિકોપ્ટર અઝરબૈજાનની સરહદથી બહાર નીકળતાની સાથે જ ક્રેશ થઈ ગયું. તેમના મૃત્યુ બાદ ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતા ઈમામ અલી ખમેનીએ 5 દિવસના જાહેર શોકની જાહેરાત કરી છે.
ન્યૂઝ એજન્સી રોયટર્સ અનુસાર, ઈરાનના એક અધિકારીએ જણાવ્યું કે, દુર્ઘટનામાં હેલિકોપ્ટર સંપૂર્ણપણે બળી ગયું છે. જે જગ્યાએ હેલિકોપ્ટર ક્રેશ થયું ત્યાં હવામાન ખરાબ હતું. જેના કારણે બચાવકર્મીઓને ઘટનાસ્થળે પહોંચવામાં ભારે જહેમત ઉઠાવવી પડી હતી. રાષ્ટ્રપતિ રાયસી રવિવારે કિઝ કલાસી અને ખોડાફરીન ડેમનું ઉદ્ઘાટન કરવા માટે અઝરબૈજાન ગયા હતા.
રાષ્ટ્રપતિ અને વિદેશ મંત્રી સહિત કેટલા લોકોના મોત થયા
રાષ્ટ્રપતિની સાથે હેલિકોપ્ટરમાં 9 લોકો સવાર હતા, જેમાં ઈરાનના વિદેશ મંત્રી હોસૈન અમીર અબ્દુલ્લાહિયાનો પણ સમાવેશ થાય છે. આ લોકોમાં પૂર્વ અઝરબૈજાન પ્રાંતના ગવર્નર મલિક રહેમતી, પૂર્વ અઝરબૈજાનમાં ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતાના પ્રતિનિધિ આયાતુલ્લાહ મોહમ્મદ અલી અલ-હાશેમ, રાયસીની રક્ષક ટીમના વડા સરદાર સૈયદ મેહદી મૌસાવી, હેલિકોપ્ટર પાઈલટ કર્નલ સૈયદ તાહેર મુસ્તફવી, હેલિકોપ્ટર કોર્પોરેશનના કોર્પોરેટર સૈયદ તાહેરનો સમાવેશ થાય છે. મોહસિન દર્યાનુશ અને ફ્લાઇટ ટેકનિશિયન મેજર બેહરોઝ ગદિમી પણ સામેલ છે. ઈરાનની સરકારી સમાચાર એજન્સી આઈઆરઆઈએનએન અને અર્ધ-સત્તાવાર સમાચાર એજન્સી મેહર ન્યૂઝે અહેવાલ આપ્યો છે કે ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ ઈબ્રાહિમ રાયસીને લઈ જઈ રહેલા હેલિકોપ્ટરના દુર્ઘટના સ્થળે કોઈ બચી શક્યું નથી. આ અકસ્માતમાં તમામ 9 લોકોના મોત થયા હતા.
5 દિવસના સરકારી શોકની જાહેરાત
હેલિકોપ્ટર દુર્ઘટનામાં ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ ઈબ્રાહિમ રાયસીના મોત બાદ ઈરાનના સુપ્રીમ લીડર અયાતુલ્લા અલી ખમેનીએ 5 દિવસના શોકની જાહેરાત કરી છે. દિલ્હીમાં ઈરાની એમ્બેસીએ પણ પોતાનો ધ્વજ અડધો નીચે ઉતાર્યો છે.
અકસ્માત અથવા ષડયંત્ર – શા માટે પ્રશ્નો ઉઠાવવામાં આવે છે
‘ધ ઈકોનોમિસ્ટ’ના એક અહેવાલ અનુસાર, ઘણા ઈરાનીઓનું કહેવું છે કે આ દુર્ઘટના પાછળ ઈઝરાયેલનો હાથ હોઈ શકે છે. આ ષડયંત્રની થિયરી એટલા માટે પણ સામે આવી રહી છે કારણ કે ગાઝામાં ચાલી રહેલા ઈઝરાયેલ હુમલા વચ્ચે ઈરાને થોડા સમય પહેલા ઈઝરાયેલ પર હુમલો કર્યો હતો. ત્યારે ઈઝરાયેલે કહ્યું હતું કે ઈરાનને ગંભીર પરિણામો ભોગવવા પડશે. એપ્રિલની શરૂઆતમાં, ઇઝરાયેલે સીરિયાની રાજધાની દમાસ્કસમાં હવાઈ હુમલો કર્યો હતો, જેમાં ઈરાની બ્રિગેડિયર જનરલ મોહમ્મદ રેઝા જેહાદી માર્યા ગયા હતા. જેહાદી ઈરાનના ઈસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ (IRGC)નો વરિષ્ઠ કમાન્ડર હતો. હવે ઘણા ઈરાનીઓ કહી રહ્યા છે કે રાયસીના મોત પાછળ ઈઝરાયેલનો પણ હાથ છે. જોકે, ઈઝરાયેલે ક્યારેય ઈરાનના રાષ્ટ્રાધ્યક્ષોને નિશાન બનાવ્યા નથી. રાયસીના કેસ પર તેમણે કહ્યું કે આ અકસ્માતમાં અમારી કોઈ ભૂમિકા નથી.
કાર્યકારી પ્રમુખ તરીકે વર્તમાન ઉપરાષ્ટ્રપતિની નિમણૂક
રાષ્ટ્રપતિ ઈબ્રાહિમ રાયસીના નિધન બાદ કાર્યવાહક રાષ્ટ્રપતિના નામની જાહેરાત કરવામાં આવી છે. ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતા આયાતુલ્લા અલી ખમેનીએ ઈરાનના ઉપરાષ્ટ્રપતિ મોહમ્મદ મોખ્બરને દેશના કાર્યવાહક રાષ્ટ્રપતિ તરીકે નિયુક્ત કર્યા છે. મોખ્બર 50 દિવસ સુધી પ્રમુખ રહેશે. આ સમયગાળા દરમિયાન ચૂંટણી યોજાશે. આ સિવાય નવા વિદેશ મંત્રી અલી બઘેરી કાની હશે.
નવા પ્રમુખ ક્યારે ચૂંટાશે?
ફ્રાંસની જેમ ઈરાનમાં પણ દર 4 વર્ષે ચૂંટણી યોજાય છે. છેલ્લી ચૂંટણી 2021 માં યોજાઈ હતી, તેથી આગામી ચૂંટણી 2025 માં પ્રસ્તાવિત કરવામાં આવી હતી, પરંતુ ઇબ્રાહિમ રાયસીના મૃત્યુ પછી, ટૂંક સમયમાં ચૂંટણી યોજવામાં આવશે, કારણ કે ઉપરાષ્ટ્રપતિને ફક્ત 50 દિવસ માટે સત્તા રાખવાનો અધિકાર હશે. આ 50 દિવસમાં ઈરાન માટે નવા રાષ્ટ્રપતિની પસંદગી કરવાની રહેશે.
ભારતનો જવાબ
પીએમ મોદીએ રાષ્ટ્રપતિ ઈબ્રાહિમ રાયસીના નિધન પર શોક વ્યક્ત કર્યો છે. વડાપ્રધાને ‘X’ પર લખ્યું કે તેઓ ડૉ. સૈયદ ઈબ્રાહિમ રાયસીના દુઃખદ અવસાનથી ખૂબ જ દુઃખી અને આઘાતમાં છે. તેમણે કહ્યું કે ભારત-ઈરાન દ્વિપક્ષીય સંબંધોને મજબૂત બનાવવામાં રાયસીના યોગદાનને હંમેશા યાદ રાખવામાં આવશે. તેમના પરિવાર અને ઈરાનના લોકો પ્રત્યે મારી સંવેદના. ભારત દુખની આ ઘડીમાં ઈરાનની સાથે છે.
વિદેશ મંત્રી એસ જયશંકરે લખ્યું છે કે ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ ડૉ. ઈબ્રાહિમ રાયસી અને વિદેશ મંત્રી એચ. અમીર-અબ્દોલ્લાહિયનના હેલિકોપ્ટર દુર્ઘટનામાં મૃત્યુના સમાચાર સાંભળીને મને ખૂબ જ આઘાત લાગ્યો છે, જેમાં અમારી છેલ્લી મુલાકાત પણ સામેલ છે જાન્યુઆરી 2024.. તેમના પરિવારો પ્રત્યે અમારી સંવેદના. દુઃખની આ ઘડીમાં અમે ઈરાનના લોકો સાથે ઉભા છીએ.
વિશ્વ પ્રતિક્રિયાઓ
રશિયા
રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિને રાયસીના મૃત્યુને ‘મોટી દુર્ઘટના’ ગણાવીને શોક વ્યક્ત કર્યો, તેમણે કહ્યું કે, સૈયદ ઈબ્રાહિમ રાયસી એક ઉત્કૃષ્ટ રાજકારણી હતા, જેમનું સમગ્ર જીવન માતૃભૂમિની સેવા માટે સમર્પિત હતું. રશિયાના સાચા મિત્ર તરીકે, તેમણે આપણા દેશો વચ્ચે સારા-પાડોશી સંબંધોના વિકાસમાં અમૂલ્ય વ્યક્તિગત યોગદાન આપ્યું હતું અને તેમને વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીના સ્તરે લાવવા માટે ખૂબ જ પ્રયત્નો કર્યા હતા.
ચીન
ચીનના વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા વાંગ વેનબિને એક પ્રેસ કોન્ફરન્સમાં કહ્યું કે રાયસીનું મૃત્યુ “ઈરાની લોકો માટે એક મોટી ખોટ છે અને ચીનના લોકોએ એક સારા મિત્ર ગુમાવ્યા છે”.
પાકિસ્તાન
પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન શેહબાઝ શરીફે કહ્યું કે તેઓ ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ ઈબ્રાહિમ રાયસીના હેલિકોપ્ટરના ક્રેશ લેન્ડિંગ સાથે સંબંધિત ઘટનાક્રમને આતુરતાથી અનુસરી રહ્યા છે. સારા સમાચારની અપેક્ષા હતી. દુર્ભાગ્યે, આ બન્યું નહીં. પાકિસ્તાન સરકાર આ ભયંકર નુકસાન પર ઈરાન પ્રત્યે ઊંડી સંવેદના અને સંવેદના વ્યક્ત કરે છે. મહાન ઈરાન પરંપરાગત હિંમત સાથે આ દુર્ઘટનામાંથી બહાર આવશે