ચૂંટણી પંચે ગુરુવારે સુપ્રીમ કોર્ટને જણાવ્યું કે કેરળના કાસરગોડમાં મતદાનની કવાયત દરમિયાન ‘ઈલેક્ટ્રોનિક વોટિંગ મશીન’ (EVM)માં કથિત રીતે વધારાના વોટ દેખાયા હોવાના આરોપો ખોટા છે. વરિષ્ઠ નાયબ ચૂંટણી કમિશનર નીતિશ કુમાર, પંચ વતી સર્વોચ્ચ અદાલતમાં હાજર થયા, તેમણે EVM ગેરરીતિના આરોપોને નકારી કાઢ્યા અને કહ્યું, ‘આ અહેવાલો ખોટા છે. અમે જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટ પાસે આરોપોની તપાસ કરી છે અને તે ખોટા હોવાનું સામે આવ્યું છે. વાસ્તવમાં, ગુરુવારે, એસોસિએશન ફોર ડેમોક્રેટિક રિફોર્મ્સ તરફથી હાજર રહેલા વકીલ પ્રશાંત ભૂષણે સુપ્રીમ કોર્ટને કહ્યું હતું કે એવા અહેવાલો છે કે ‘મોક પોલ’ દરમિયાન EVM વધારાના વોટ બતાવી રહ્યું છે. આના પર સુપ્રીમ કોર્ટે ચૂંટણી પંચના વકીલને ભૂષણના આરોપોની તપાસ કરવા કહ્યું. આ પછી, વરિષ્ઠ ચૂંટણી અધિકારીએ સુપ્રીમ કોર્ટમાં EVM પર પોતાનું વલણ રજૂ કર્યું અને આરોપોને ફગાવી દીધા.
VVPAT સ્લિપના 100% મેચિંગ પર સુપ્રીમ કોર્ટનો નિર્ણય અનામત છે
સર્વોચ્ચ અદાલત ‘વોટર વેરિફાઇબલ પેપર ઓડિટ ટ્રેઇલ’ (VVPAT) સાથે EVM દ્વારા પડેલા મતોની સંપૂર્ણ મેચિંગની વિનંતી કરતી અરજીઓની સુનાવણી કરી રહી હતી. આ કેસની સુનાવણી ગુરુવારે પૂર્ણ થઈ હતી અને સુપ્રીમ કોર્ટે નિર્ણય સુરક્ષિત રાખ્યો હતો. જસ્ટિસ સંજીવ ખન્ના અને જસ્ટિસ દીપાંકર દત્તાની બેન્ચે અરજીઓ પર ચૂંટણી પંચના જવાબની સુનાવણી કર્યા બાદ પોતાનો નિર્ણય સુરક્ષિત રાખ્યો હતો. અરજદારોએ VVPAT મશીનો પર પારદર્શક કાચને અપારદર્શક કાચથી બદલવાના કમિશનના 2017ના નિર્ણયને પણ રદ કરવાની માંગ કરી છે, જેના દ્વારા 7 સેકન્ડ માટે લાઇટ ચાલુ હોય ત્યારે જ મતદાર સ્લિપ જોઈ શકે છે.
આ અહેવાલો ખોટા છે, તપાસમાં ડીએમ સામેના આરોપો ખોટા જણાયાઃ ચૂંટણી પંચ
મોક પોલ દરમિયાન ઈવીએમમાં વધારાના વોટના આરોપો પર સુનાવણી દરમિયાન વરિષ્ઠ નાયબ ચૂંટણી કમિશનર નીતિશ કુમાર વ્યાસે જસ્ટિસ સંજીવ ખન્ના અને જસ્ટિસ દીપાંકર દત્તાની બેંચને કહ્યું, ‘આ અહેવાલો ખોટા છે. અમે DM સાથે આરોપોની તપાસ કરી છે અને તે સામે આવ્યું છે કે તે ખોટા છે. અમે કોર્ટમાં વિગતવાર રિપોર્ટ રજૂ કરીશું.’ ઈવીએમ કેવી રીતે કામ કરે છે તે સમજાવવા માટે વ્યાસ સુપ્રીમ કોર્ટમાં હાજર થયા હતા. દિવસની શરૂઆતમાં, સર્વોચ્ચ અદાલતે ચૂંટણી પંચ તરફથી હાજર રહેલા વરિષ્ઠ વકીલ મનિન્દર સિંહને આ મુદ્દા પર વિચાર કરવા કહ્યું હતું. અરજદાર એનજીઓ ‘એસોસિએશન ફોર ડેમોક્રેટિક રિફોર્મ્સ’ વતી હાજર રહેલા વકીલ પ્રશાંત ભૂષણે આ મુદ્દો ઉઠાવ્યો હતો અને કોર્ટને જણાવ્યું હતું કે ‘મોક પોલ’ કવાયત દરમિયાન EVM વધારાના વોટ બતાવી રહ્યા હતા. તેમણે કહ્યું, ‘કેરળના કાસરગોડમાં મોક પોલ યોજાયો હતો. 4 EVM અને VVPAT માં ભાજપ માટે વધારાનો વોટ જોવા મળ્યો હતો. મનોરમાએ આ રિપોર્ટ કર્યો છે. આના પર બેન્ચે ચૂંટણી પંચના વકીલને કહ્યું, ‘મિસ્ટર મનીન્દર સિંહ, કૃપા કરીને તેની તપાસ કરો.’
‘EVM બનાવતી કંપનીને ખબર નથી કે કઈ પાર્ટીને કયા બટનથી વોટ મળે છે’
સુનાવણી દરમિયાન, ચૂંટણી પંચે EVMમાં કથિત ખામીના આરોપોને ફગાવી દીધા હતા અને તે કેવી રીતે કાર્ય કરે છે તે વિગતવાર સમજાવ્યું હતું. અંગ્રેજી ન્યૂઝ વેબસાઈટ ઈન્ડિયન એક્સપ્રેસના અહેવાલ અનુસાર, પંચે સુપ્રીમ કોર્ટને જણાવ્યું કે ઈલેક્ટ્રોનિક વોટિંગ મશીન બનાવતી કંપની એ નથી જાણતી કે કયું બટન ક્યા રાજકીય પક્ષને આપવામાં આવશે અથવા કઈ મશીન કયા રાજ્ય કે પ્રદેશમાં મોકલવામાં આવશે . EVM અને તેમના VVPAT એકમોની કામગીરી અંગેના પ્રશ્નોના જવાબમાં, પંચના વરિષ્ઠ અધિકારીએ ન્યાયાધીશ સંજીવ ખન્ના અને ન્યાયમૂર્તિ દીપાંકર દત્તાની બેંચને પણ જણાવ્યું હતું કે મતદાન એકમમાં બેલેટ યુનિટ, કંટ્રોલ યુનિટ અને એક VVPAT એકમ હોય છે.