ચૈત્ર મહિનાની શુક્લ પક્ષની પ્રતિપદા તિથિથી ચૈત્ર નવરાત્રિ શરૂ થાય છે. આ વર્ષે ચૈત્ર નવરાત્રી 9મી એપ્રિલ 2024થી શરૂ થઈ છે, જે 17મી એપ્રિલે પૂરી થશે. મંગળવાર 9 એપ્રિલે બપોરે 02:17 વાગ્યા સુધી વૈધરી યોગના કારણે ઘટસ્થાપન બપોરે 12:04 થી 12:54 સુધી અભિજીત મુહૂર્તમાં રહેશે.
ચૈત્ર નવરાત્રી પ્રતિપદા તારીખથી નવું હિન્દુ વર્ષ શરૂ થાય છે. આ વખતે ચૈત્ર નવરાત્રિ દરમિયાન નવરાત્રી નવ દિવસ સુધી ચાલશે. ખાસ વાત એ છે કે ચૈત્ર નવરાત્રીના પહેલા દિવસે સર્વાર્થ સિદ્ધિ યોગ અને અમૃત સિદ્ધિ યોગ રચાઈ રહ્યો છે. આ સમય દરમિયાન ઘટસ્થાપન તમારા માટે ખૂબ જ ફાયદાકારક અને પ્રગતિકારક સાબિત થઈ શકે છે. જો કે વર્ષમાં ચાર નવરાત્રિ હોય છે, પરંતુ તે પૈકી ચૈત્ર અને શારદીય નવરાત્રિ મહત્વની માનવામાં આવે છે.
આ વખતે મંગળવારથી ચૈત્રી નવરાત્રિનો પ્રારંભ થયો છે અને હિન્દુ નવું વર્ષ પણ આ દિવસથી શરૂ થયું છે. આ દિવસથી કાલયુક્ત નામનો યુગ પણ શરૂ થયો છે. આ વર્ષે ચૈત્ર નવરાત્રિમાં માતાનું વાહન ઘોડો રહેશે. પરંતુ ઘોડાને મા દુર્ગાનું શુભ વાહન માનવામાં આવતું નથી. આખા વર્ષમાં ચાર નવરાત્રિ હોય છે, જેમાંથી અશ્વિન અને ચૈત્ર માસની નવરાત્રી સમાજમાં સૌથી વધુ લોકપ્રિય છે. એવું કહેવાય છે કે ચૈત્ર નવરાત્રી સત્યયુગમાં સૌથી પ્રસિદ્ધ અને પ્રચલિત હતી, આ દિવસને યુગની શરૂઆતનો દિવસ પણ માનવામાં આવે છે. તેથી, સંવતની શરૂઆત ચૈત્ર નવરાત્રીથી થાય છે.
દેવી મા દુર્ગાના વાહનની અસર
વાસ્તવમાં સિંહને મા દુર્ગાનું વાહન માનવામાં આવે છે. તેથી જ માતા દુર્ગાને શેરાવલી પણ કહેવામાં આવે છે. પરંતુ દર વર્ષે નવરાત્રિના સમય અને તિથિ પ્રમાણે માતા દેવી અલગ-અલગ વાહનોમાં સવાર થઈને ધરતી પર આવે છે. એટલે કે માતા સિંહને બદલે તે પણ અન્ય વાહનમાં સવાર થઈને પૃથ્વી પર આવે છે. માતા દુર્ગા વાહન દ્વારા આવે છે અને વાહન દ્વારા પણ જાય છે. દેવી ભાગવત પુરાણમાં ઉલ્લેખ છે કે શશિ સૂર્ય ગજરુધા શનિભૌમાઈ તુરાંગમે. ગુરુશુક્રેચ દોલયં બુધે નૌકાપ્રકીર્તિતા ॥ આ શ્લોકમાં અઠવાડિયાના સાત દિવસો અનુસાર દેવીના આગમન માટેના વિવિધ વાહનોનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે.
જો નવરાત્રિ સોમવાર અથવા રવિવારે શરૂ થાય છે, તો તેનો અર્થ એ છે કે માતા હાથી પર આવશે. શનિવાર અને મંગળવારે દેવી માતા ઘોડા પર સવાર થઈને આવે છે. જ્યારે નવરાત્રિ ગુરુવાર અથવા શુક્રવારે શરૂ થાય છે, ત્યારે માતા ડોળી પર આવે છે. બુધવારે નવરાત્રિની પૂજા શરૂ થાય છે ત્યારે માતા હોડી પર સવાર થઈને આવે છે. વિશેષ નક્ષત્રો અને યોગો સાથે નવરાત્રિનું આગમન માનવ જીવન પર વિશેષ અસર કરે છે. એ જ રીતે કલશ સ્થાપનના દિવસે જે વાહન પર દેવી પૃથ્વી તરફ આવે છે તેની પણ માનવ જીવન પર વિશેષ અસર પડે છે.
માતાનું ઘોડા પર આવવું શુભ હોય કે અશુભ
જ્યોતિષ શાસ્ત્ર અનુસાર આ વખતે ચૈત્ર નવરાત્રિ દરમિયાન માતા દુર્ગા ઘોડા પર સવાર થઈને આવશે. ઘોડાને મા દુર્ગાનું શુભ વાહન માનવામાં આવતું નથી. આ યુદ્ધ અને કુદરતી આફતો સૂચવે છે. સત્તા પરિવર્તન થાય છે.
તારીખ અને શુભ સમય
ચૈત્ર મહિનાની શુક્લ પક્ષની પ્રતિપદા તિથિથી ચૈત્ર નવરાત્રિ શરૂ થાય છે. આ વર્ષે ચૈત્ર શુક્લની પ્રતિપદા તિથિ 08 એપ્રિલે રાત્રે 11:50 વાગ્યે શરૂ થઈ છે અને આ તિથિ 09 એપ્રિલે રાત્રે 8:30 વાગ્યે સમાપ્ત થશે. હિન્દુ ધર્મમાં ઉદયા તિથિ માનવામાં આવે છે, તેથી આજે 09 એપ્રિલે ઘટસ્થાપન છે.