વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની સોશિયલ મીડિયા દ્વારા વોટ માંગવાની અપીલને ગેરકાયદેસર ગણાવતા કોંગ્રેસે કહ્યું છે કે તે જનપ્રતિનિધિત્વ કાયદાનું ઉલ્લંઘન છે. તેણે પીએમ મોદી પર આચારસંહિતા ભંગનો આરોપ પણ લગાવ્યો છે. ચૂંટણી પંચ સાથે સંકળાયેલા સૂત્રોનું કહેવું છે કે મતદાન વિસ્તારની બહાર કરવામાં આવેલી આવી અપીલ વર્તમાન કાયદાના દાયરામાં આવતી નથી.
લોકપ્રતિનિધિત્વ અધિનિયમ મુજબ, આ કલમ માત્ર ‘કોઈપણ મતદાન વિસ્તારમાં’ જ લાગુ પડે છે. આ સિવાય બીજે ક્યાંય લખાયેલ કંઈપણ વસ્તુ પર પ્રતિબંધ લગાવી શકાય નહીં. ચૂંટણી પંચ સાથે સંકળાયેલા સૂત્રોનો દાવો છે કે રાજકીય પક્ષો સોશિયલ મીડિયા દ્વારા એક બીજા પર લોક પ્રતિનિધિત્વ અધિનિયમની કલમ 126નું ઉલ્લંઘન કરવાનો આરોપ લગાવે છે. એવો કોઈ રાજકીય પક્ષ નથી કે જેણે તેનું ઉલ્લંઘન ન કર્યું હોય.
શું પીએમ મોદીએ ખરેખર કાયદો તોડ્યો છે?
દરેક પાર્ટીએ પોતાના ઓફિશિયલ સોશિયલ મીડિયા હેન્ડલ્સ પર પણ આવી ઘણી પોસ્ટ પોસ્ટ કરી છે. કલમ 126 સાયલન્સ પિરિયડ દરમિયાન સોશિયલ મીડિયાને આવરી લેતી નથી. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, આ કલમ મતદાન વિસ્તારની બહાર પણ કરવામાં આવેલા ચૂંટણી પ્રચારને આવરી લેતી નથી.
કાનૂની નિષ્ણાતો કહે છે કે કાયદાની કલમ 126 મતદાન વિસ્તારમાં સાયલન્સ પિરિયડ દરમિયાન ચૂંટણી સામગ્રીના જાહેર પ્રદર્શન પર પ્રતિબંધ મૂકે છે. મતલબ કે આ કલમ માત્ર મતદાન વિસ્તાર સુધી જ લાગુ પડશે.
સોશિયલ મીડિયા પર થતા પ્રચાર અંગે કાયદો શું કહે છે?
સાયલન્સ પિરિયડ મતદાનના બરાબર 48 કલાક સુધી હોય છે. કર્ણાટકના કિસ્સામાં, તે સોમવારે સાંજે 6 વાગ્યે શરૂ થયો. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, વર્ષ 2019માં ચૂંટણી પંચે ચૂંટણી સંબંધિત કોઈપણ સંદેશના પ્રસારને સામેલ કરવા માટે આ વિશેષ વિભાગમાં સુધારાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો હતો, જેથી સોશિયલ મીડિયાને પણ તેમાં ઉમેરી શકાય. જો કે આ દરખાસ્ત હજુ સરકારની વિચારણા હેઠળ છે.
ચૂંટણી પંચ સાથે સંકળાયેલા સૂત્રોએ 2017ની ગુજરાત વિધાનસભા ચૂંટણી દરમિયાન કોંગ્રેસ નેતા રાહુલ ગાંધીને જારી કરાયેલી નોટિસનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો, જે પાછળથી પાછી ખેંચી લેવામાં આવી હતી. પોલ પેનલે આ મુદ્દે ફરી તપાસ કરી હતી.
ત્યારે કમિશને કહ્યું હતું કે ડિજિટલ અને ઈલેક્ટ્રોનિક મીડિયાના વિસ્તરણને કારણે હાલની આદર્શ આચાર સંહિતા, લોકોના પ્રતિનિધિત્વ અધિનિયમની કલમ 126 અને અન્ય સંબંધિત જોગવાઈઓની નવેસરથી સમીક્ષા અને સમીક્ષા કરવાની જરૂર છે. સાયલન્સ પિરિયડ દરમિયાન, પાર્ટીના નેતાઓ દ્વારા સોશિયલ મીડિયા પર ઘણીવાર આવી ટ્વીટ્સ કરવામાં આવે છે, જે પ્રાથમિક દ્રષ્ટિએ કોઈપણ કાયદાનું ઉલ્લંઘન કરતી હોય તેવું લાગે છે.
કઈ વાત પર થયો વિવાદ?
વિધાનસભા ચૂંટણીના એક દિવસ પહેલા કર્ણાટકમાં બીજેપી સરકારની વાપસી માટે મજબૂત રીતે પીચિંગ કરતા, વડા પ્રધાન મોદીએ મંગળવારે કહ્યું હતું કે છેલ્લા કેટલાક દિવસોમાં રાજ્યમાં તેમને જે સ્નેહ મળ્યો છે તે અપ્રતિમ છે અને સરકારના સંકલ્પને મજબૂત બનાવ્યો છે. તેને તમામ ક્ષેત્રોમાં નંબર વન બનાવો. રાજ્યને દેશમાં નંબર વન બનાવવાના મિશનમાં તેમણે જનતાના આશીર્વાદ પણ માંગ્યા હતા.
પીએમ મોદીએ સોશિયલ મીડિયા પર એક વીડિયો સંદેશમાં કહ્યું, ‘કર્ણાટકના દરેક નાગરિકનું સપનું મારું સપનું છે. તમારો ઠરાવ મારો ઠરાવ છે.’
શું છે કોંગ્રેસની માંગ?
કોંગ્રેસે ચૂંટણી પંચમાં પીટીશન દાખલ કરીને વડા પ્રધાન મોદી સામે તાત્કાલિક પગલાં લેવાની માંગ કરી હતી અને કહ્યું હતું કે આ ચૂંટણી પંચની ક્ષમતા અને ચૂંટણી લડવાની ઈચ્છા માટે લિટમસ ટેસ્ટ છે.
મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનરને લખેલી ફરિયાદમાં, કર્ણાટકના પ્રભારી કોંગ્રેસના મહાસચિવ રણદીપ સુરજેવાલાએ પંચને પૂછ્યું કે શું તે મૂક અને લાચાર દર્શક બનીને રહેશે કે પછી તેની બંધારણીય ફરજ પૂરી કરશે અને વડા પ્રધાન સામે પગલાં લેશે.