ગુજરાત પોલીસમાં ‘ચાર્જ-રાજ’: કાયમી DGP માટે કેમ સર્જાય છે ‘વેઇટિંગ પીરિયડ’?

ગુજરાત પોલીસ વિભાગના સર્વોચ્ચ પદ — DGP (Director General of Police – પોલીસ મહાનિદેશક) — પર કાયમી અધિકારી નીમવાને બદલે વારંવાર ‘ઇન-ચાર્જ’ (કાર્યવાહક) અધિકારીઓ મૂકવાની સરકારની નીતિ અને તેના રસપ્રદ ઈતિહાસ પર એક વિહંગાવલોકન:

📌 મુખ્ય ચિત્ર: ઇન-ચાર્જ અધિકારીઓનો દોર અને વર્તમાન સ્થિતિ

છેલ્લા ૧૩ વર્ષના ગાળામાં ગુજરાત રાજ્યે કાયમી પોલીસ વડાને બદલે ઓછામાં ઓછા પાંચ IPS અધિકારીઓને ‘ઇન-ચાર્જ’ DGP તરીકે કામ કરતા જોયા છે.

• છેલ્લો વચગાળાનો ચાર્જ: આ સિલસિલામાં સૌથી છેલ્લું નામ કે.એલ.એન. રાવ (KLN Rao) નું હતું, જેમણે ૬ મહિના સુધી કાર્યવાહક વડા તરીકે જવાબદારી સંભાળી હતી.

• વર્તમાન સ્થિતિ: તાજેતરમાં ૧૯૯૩-બેચના સિનિયર IPS અધિકારી જી. એસ. મલિકની કાયમી ‘પોલીસ દળના વડા’ (HoPF – Head of Police Force) તરીકે નિમણૂક કરવામાં આવી છે.

⏱️ વર્ષ ૨૦૧૩ થી ૨૦૧૬: અચાનક સર્જાયેલી શૂન્યાવકાશની સ્થિતિ

• અમિતાભ પાઠક (૨૦૧૩): વર્ષ ૨૦૧૩ માં તત્કાલીન કાયમી ડીજીપી અમિતાભ પાઠકનું ચાલુ ફરજ દરમિયાન અચાનક અવસાન થયું.

• પ્રમોદ કુમાર (પ્રથમ ટર્મ): પાઠકના અવસાન બાદ વહીવટી તંત્ર ચલાવવા માટે પ્રમોદ કુમારને તત્કાલીન ‘ઇન-ચાર્જ’ ડીજીપી બનાવાયા.

• પી. સી. ઠાકુર (૨૦૧૩ – ૨૦૧૬): એ જ વર્ષે (૨૦૧૩ માં) પી. સી. ઠાકુરને પૂર્ણ-સમયના કાયમી ડીજીપી બનાવાયા, પરંતુ ૨૦૧૬ માં દિલ્હી ખાતે કેન્દ્ર સરકારમાં તેમની અચાનક બદલી (‘શંટ આઉટ’) કરી દેવાઈ હતી.

🔄 વર્ષ ૨૦૧૬ થી ૨૦૧૮: ‘ઇન-ચાર્જ’ વડાઓની હેટ્રિક

પી. સી. ઠાકુરની વિદાય બાદ ગુજરાત પોલીસમાં સતત ‘ઇન-ચાર્જ’ વડાઓનો એક લાંબો દોર શરૂ થયો:

⏳ વર્ષ ૨૦૧૮ થી ૨૦૨૫: કાયમી વડા અને ‘એક્સ્ટેન્શન’ નો ટ્રેન્ડ

સતત ત્રણ ઇન-ચાર્જ અધિકારીઓ બદલાયા બાદ સરકાર પર કાયમી વડા નીમવાનું દબાણ વધ્યું. પરિણામે, રાજ્યને સતત ત્રણ પૂર્ણ-સમયના (Full-time) પોલીસ વડા મળ્યા:

1. શિવાનંદ ઝા (૨૦૧૮ થી ૨૦૨૦)

2. આશિષ ભાટિયા (૨૦૨૦ થી ૨૦૨૩)

3. વિકાસ સહાય (૨૦૨૩ થી ૨૦૨૫)

💡 વિશેષ નોંધ: આ ત્રણેય કાયમી અધિકારીઓની ખાસિયત એ રહી કે સરકારે આ ત્રણેયના નિવૃત્તિના સમયગાળામાં વધારો કરીને (Extension આપીને) તેમનો કાર્યકાળ લંબાવ્યો હતો.

📝 એકંદર વિશ્લેષણ (Conclusion)

આ અહેવાલ સ્પષ્ટ કરે છે કે ગુજરાતના ગૃહ વિભાગ અને સરકાર માટે IPS કેડરમાં સિનિયોરિટી, કોર્ટ મેટર્સ અને રાજકીય સમીકરણોને કારણે કાયમી DGPની પસંદગી કરવી હંમેશાથી પડકારજનક રહી છે. કાં તો સરકાર ‘ઇન-ચાર્જ’ અધિકારીઓથી ગાડું ગબડાવે છે. અને જો કાયમી અધિકારી મૂકે તો તેમને નિવૃત્તિ પછી પણ ‘એક્સ્ટેન્શન’ આપીને પદ પર જાળવી રાખવાનું વલણ ધરાવે છે.