ગ્લોબલ વોરની મોરબી પર ‘લોકલ’ અસર: સિરામિક ઉદ્યોગના શ્વાસ અધ્ધર

રશિયા-યુક્રેન બાદ હવે મધ્ય પૂર્વ (Middle East) માં ભભૂકેલી યુદ્ધની જ્વાળાઓએ ગુજરાતના આર્થિક એન્જિન સમાન મોરબી સિરામિક ક્લસ્ટરને બાનમાં લીધું છે. વિશ્વના બીજા નંબરના સૌથી મોટા મેન્યુફેક્ચરિંગ હબ પર અત્યારે ‘ચારે તરફથી આર્થિક ઘેરાબંધી’ જેવી સ્થિતિ સર્જાઈ છે.

ગેસ કટોકટી: ભઠ્ઠીઓ ઠરી જવાની ભીતિ

મોરબીનો આત્મા ગણાતી ‘ગેસ સપ્લાય ચેઈન’ અત્યારે સૌથી વધુ જોખમમાં છે.

• સપ્લાય લાઇન પર સંકટ: ભારતની 90% LPG આયાત જે ‘હોર્મુઝની સામુદ્રધુની’ (Strait of Hormuz) પર નિર્ભર છે, તે યુદ્ધના મેદાનમાં ફેરવાતા પુરવઠો ખોરવાયો છે.

• ડેડલાઇન: ઉદ્યોગકારો પાસે પ્રોપેનનો જથ્થો હવે ગણતરીના દિવસો (૩-૪ દિવસ) પૂરતો જ મર્યાદિત છે. જો ટેકનિકલ ભાષામાં કહીએ તો, જો એકવાર ‘કિલન’ (Kilns) ઠંડી પડી જાય, તો તેને ફરી શરૂ કરવામાં લાખોનો ખર્ચ અને અઠવાડિયાનો સમય લાગે છે.

• લોજિસ્ટિક્સનો ‘ટાઈમ બોમ્બ’ અને વધતું ભાડું

નિકાસ માટેના દરિયાઈ માર્ગો હવે સુરક્ષિત રહ્યા નથી.

• કેપ ઓફ ગુડ હોપ: લાલ સમુદ્ર (Red Sea) માં હુમલાના ડરે જહાજોએ આફ્રિકા ફરીને લાંબો રૂટ લેવો પડે છે. પરિણામે મુસાફરીમાં ૨૦ દિવસનો વિલંબ અને ૫૦% સુધીનો ભાડા વધારો ઝીંકાયો છે.

• વોર સરચાર્જ: નિકાસકારો પર કન્ટેનર દીઠ અંદાજે ₹૧.૬૫ લાખનો વધારાનો ‘કોન્ફ્લિક્ટ સરચાર્જ’ લાદવામાં આવ્યો છે, જે મોરબીની પ્રોડક્ટને આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં મોંઘી બનાવી રહ્યો છે.

• ઓર્ડર કેન્સલેશન અને પેમેન્ટ બ્લોકેજ

માત્ર સપ્લાય જ નહીં, પણ ડિમાન્ડમાં પણ મોટું ગાબડું પડ્યું છે.

• બાંધકામ ઠપ્પ: સાઉદી અરેબિયા, ઓમાન અને કુવૈત જેવા મુખ્ય બજારોમાં યુદ્ધના ડરે નવા બાંધકામો અટકી ગયા છે, પરિણામે નવા ઓર્ડર શૂન્ય થઈ રહ્યા છે.

• નાણાકીય કટોકટી: જે માલ રસ્તામાં છે અથવા પહોંચી ગયો છે, તેનું પેમેન્ટ આંતરરાષ્ટ્રીય બેંકિંગ પ્રતિબંધો અને અસ્થિરતાને કારણે અટકી પડ્યું છે.

માનવીય પાસું: ૯ લાખ પરિવારોની ચિંતા

આ માત્ર ઉદ્યોગપતિઓનું નુકસાન નથી, પણ આ ઉદ્યોગ સાથે સીધી કે આડકતરી રીતે જોડાયેલા ૯ લાખ શ્રમિકોના જીવનનિર્વાહનો સવાલ છે. જો એક અઠવાડિયામાં યુદ્ધવિરામ કે વૈકલ્પિક વ્યવસ્થા નહીં થાય, તો મોરબીમાં ‘સ્વૈચ્છિક શટડાઉન’ના બોર્ડ લાગી શકે છે