અમદાવાદ: વિમાન દુર્ઘટનાનો પ્રાથમિક તપાસ અહેવાલ..પાયલટ સુમિત સભરવાલે સહ-પાયલટ ક્લાઈવ કુંદરને પૂછ્યું,-‘તમે એન્જિનનું ઇંધણ કેમ બંધ કર્યું?’.સહ-પાયલટ ક્લાઈવ કુંદરે કહ્યું, ‘મેં કંઈ કર્યું નથી.

એર ઈન્ડિયા વિમાન (AI171) અકસ્માતનો પ્રાથમિક તપાસ અહેવાલ બહાર આવ્યો છે. ઈન્ડિયન એરક્રાફ્ટ એક્સિડેન્ટ ઈન્વેસ્ટિગેશન બ્યુરો (AAIB) ના રિપોર્ટમાં ઘણા ચોંકાવનારા તથ્યો સામે આવ્યા છે.રિપોર્ટ મુજબ, ટેકઓફ પછી થોડીક સેકન્ડોમાં વિમાનના બંને એન્જિન અચાનક બંધ થઈ ગયા હતા. જેના કારણે વિમાનની ગતિ ધીમી પડી ગઈ હતી અને તે ક્રેશ થયું હતું.

ઈન્ડિયન એરક્રાફ્ટ એક્સિડેન્ટ ઈન્વેસ્ટિગેશન બ્યુરોએ 12 જૂનના રોજ અમદાવાદમાં થયેલા એર ઈન્ડિયા વિમાન દુર્ઘટના અંગેનો પ્રાથમિક અહેવાલ જાહેર કર્યો.રિપોર્ટમાં ઘણા ચોંકાવનારા તથ્યો પ્રકાશમાં આવ્યા છે.એવું જાણવા મળ્યું છે કે ટેકઓફ પછી થોડીક સેકન્ડોમાં વિમાનના બંને એન્જિન અચાનક આપમેળે બંધ થઈ ગયા હતા. જેના કારણે વિમાન ક્રેશ થયું હતું.

AAIB ના 15 પાનાના રિપોર્ટ મુજબ વિમાને સવારે લગભગ 08:08 વાગ્યે 180 નોટની મહત્તમ સૂચક એરસ્પીડ પ્રાપ્ત કરી હતી.એન્જિન-1 અને એન્જિન-2 ના ફ્યુઅલ કટ-ઓફ સ્વીચો (જે એન્જિનમાં ઇંધણ મોકલે છે) ‘RUN’ થી ‘CUTOFF’ સ્થિતિમાં ખસી ગયા અને તે પણ ફક્ત 1 સેકન્ડના અંતરાલમાં જેના કારણે એન્જિનને ઇંધણ પુરવઠો બંધ થઈ ગયો અને બંને એન્જિનની N1 અને N2 પરિભ્રમણ ગતિ ઝડપથી ઘટવા લાગી. આ અકસ્માતમાં કેપ્ટન સુમિત સભરવાલ અને સહ-પાયલટ ક્લાઈવ કુંદરે પોતાનો જીવ ગુમાવ્યો હતો.

રિપોર્ટમાં એ પણ ખુલાસો થયો કે કોકપીટ વોઈસ રેકોર્ડરમાં એન્જિન બંધ થવા અંગે પાયલટ અને સહ-પાયલટ વચ્ચે વાતચીત થઈ હતી. રિપોર્ટ અનુસાર, પાયલટ સુમિત સભરવાલે તેમના સહ-પાયલટ ક્લાઈવ કુંદરને પૂછ્યું-‘તમે એન્જિનનું ઇંધણ કેમ બંધ કર્યું?’. આના જવાબમાં સહ-પાયલટ ક્લાઈવ કુંદરે કહ્યું, ‘મેં કંઈ કર્યું નથી.’ આ વાતચીત આ અકસ્માતના રહસ્યમય સ્વભાવને વધુ ઊંડું કરે છે. કારણ કે બંને પાયલટે એન્જિન બંધ કરવાનો ઇનકાર કર્યો છે.આ સંભવિત તકનીકી ખામી હોઈ શકે છે. જોકે, રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે કે અત્યાર સુધીની તપાસમાં એવું કંઈ મળ્યું નથી કે બોઇંગ 787-8 વિમાન અથવા તેની એન્જિન ઉત્પાદક કંપની માટે કોઈ ચેતવણી જારી કરવી પડે.

બંને એન્જિનમાં રિલાઇટ પ્રક્રિયા શરૂ થઈ.એન્જિન-1 અમુક અંશે રિકવર થવા લાગ્યું હતું..પરંતુ એન્જિન-2 સંપૂર્ણપણે ગતિ પુનઃપ્રાપ્ત કરી શક્યું નહીં. APU (સહાયક પાવર યુનિટ) પણ ઓટોસ્ટાર્ટ મોડમાં સક્રિય થયું. પરંતુ તે પણ વિમાનને સ્થિર કરી શક્યું નહીં.

એરપોર્ટના CCTV ફૂટેજની તપાસ કર્યા બાદ એવું બહાર આવ્યું કે રેમ એર ટર્બાઇન (RAT) એટલે કે વિમાનનો ઇમરજન્સી ફેન ટેકઓફ પછી તરત જ બહાર આવ્યો હતો.. સામાન્ય રીતે RAT ત્યારે જ બહાર આવે છે જ્યારે વિમાનના પાવર સપ્લાયમાં સમસ્યા હોય છે. આનો અર્થ એ છે કે એન્જિન બંધ થવાને કારણે વિમાનનો મુખ્ય પાવર સપ્લાય પણ પ્રભાવિત થયો હતો.

રેમ એર ટર્બાઇન એક નાનું પ્રોપેલર જેવું ઉપકરણ છે જે બંને એન્જિન બંધ થવા પર અથવા પાવર સપ્લાય બંધ થવા પર અથવા હાઇડ્રોલિક નિષ્ફળતા થવા પર આપમેળે તૈનાત થાય છે.આ વિમાનને ઊંચાઈ જાળવવામાં મદદ કરે છે. RAT કટોકટી શક્તિ ઉત્પન્ન કરવા માટે હવાની ગતિનો ઉપયોગ કરે છે.

અકસ્માત પહેલા ‘મેડે’ કોલ, પછી ક્રેશ

રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે કે EAFR રેકોર્ડિંગ 08:09:11 વાગ્યે બંધ થઈ ગયું હતું.અગાઉ, લગભગ 08:09:05 વાગ્યે એક પાયલોટે ‘મેડે મેડે’ કોલ મોકલ્યો હતો.એર ટ્રાફિક કંટ્રોલ (ATCO) એ આનો જવાબ આપ્યો હતો પરંતુ કોઈ જવાબ મળ્યો ન હતો. ATCO એ રનવે પાર કરતા પહેલા જ વિમાનને નીચે પડતું જોયું અને કટોકટી સેવાઓ સક્રિય કરી. 08:14:44 વાગ્યે, ફાયર ટેન્ડર એરપોર્ટ છોડી દીધું ત્યારબાદ સ્થાનિક વહીવટી ટીમોએ પણ બચાવ કામગીરી શરૂ કરી.

રિપોર્ટમાં એમ પણ જણાવાયું છે કે વિમાન એરપોર્ટની પરિમિતિ દિવાલ પાર કરતા પહેલા જ ઊંચાઈ ગુમાવવાનું શરૂ કરી દીધું હતું. તપાસમાં વિમાનના માર્ગમાં કોઈ પક્ષીઓ હોવાના કોઈ સંકેત મળ્યા નથી. આ સ્પષ્ટ કરે છે કે પક્ષી અથડાવાથી આ અકસ્માત થયો ન હતો.

AAIB અનુસાર, અકસ્માત સ્થળ પર ડ્રોન ફોટોગ્રાફી અને વિડિયોગ્રાફી કરવામાં આવી છે. અને કાટમાળને સુરક્ષિત જગ્યાએ રાખવામાં આવ્યો છે. જેથી વધુ તકનીકી તપાસ કરી શકાય. ઉપરાંત, રિપોર્ટમાં એમ પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે અત્યાર સુધીની તપાસમાં એવું કંઈ મળ્યું નથી કે બોઇંગ 787-8 વિમાન અથવા તેની એન્જિન ઉત્પાદક કંપની માટે કોઈ ચેતવણી જારી કરવી પડે.

અકસ્માતની તપાસ હજુ પણ ચાલુ છે અને તેનાથી સંબંધિત ઘણા મહત્વપૂર્ણ તકનીકી ભાગો ઓળખી કાઢવામાં આવ્યા છે અને વધુ તપાસ માટે બાજુ પર રાખવામાં આવ્યા છે. એરક્રાફ્ટ એક્સિડેન્ટ ઇન્વેસ્ટિગેશન બ્યુરો (AAIB) એ જણાવ્યું હતું કે વિમાનના પાછળના ભાગમાં સ્થાપિત એક્સટેન્ડેડ એરફ્રેમ ફ્લાઇટ રેકોર્ડર (EAFR) ને ભારે નુકસાન થયું છે. અને પરંપરાગત પદ્ધતિઓ દ્વારા તેને ઍક્સેસ કરી શકાતું નથી.આ રેકોર્ડરમાંથી ડેટા કાઢવા માટે ખાસ તકનીકોનો ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે. EAFR નો ડેટા આગળના યુનિટમાંથી સફળતાપૂર્વક ડાઉનલોડ કરવામાં આવ્યો છે.

APU ફિલ્ટર અને ડાબી પાંખના રિફ્યુઅલ/જેટીસન વાલ્વમાંથી ખૂબ જ મર્યાદિત માત્રામાં ઇંધણના નમૂના લઈ શકાય છે. આનું પરીક્ષણ એક ખાસ પ્રયોગશાળામાં કરવામાં આવશે. પ્રત્યક્ષદર્શીઓ અને એકમાત્ર બચી ગયેલા મુસાફરના નિવેદનો લેવામાં આવ્યા છે.તબીબી અને એન્જિનિયરિંગ પાસાઓને જોડવા માટે ક્રૂ અને મુસાફરોના પોસ્ટમોર્ટમ રિપોર્ટનું વિશ્લેષણ કરવામાં આવી રહ્યું છે. તપાસ ટીમ અન્ય પુરાવા, રેકોર્ડ અને માહિતીનું વિશ્લેષણ કરી રહી છે.અમદાવાદ વિમાન દુર્ઘટનામાં અત્યાર સુધીમાં 270 લોકોના મોત થયા છે

પ્રારંભિક તપાસ અંગે એર ઇન્ડિયાનું નિવેદન

એર ઇન્ડિયાએ વિમાન દુર્ઘટનાની પ્રારંભિક તપાસ અંગે સત્તાવાર નિવેદન જારી કર્યું છે. પોસ્ટમાં, એર ઇન્ડિયાએ લખ્યું છે કે, ‘એર ઇન્ડિયા AI171 અકસ્માતથી પ્રભાવિત પરિવારો અને વ્યક્તિઓ સાથે ઉભું છે. અમે નુકસાન પર શોક વ્યક્ત કરીએ છીએ અને આ મુશ્કેલ સમયમાં સંપૂર્ણ સમર્થન આપવા માટે પ્રતિબદ્ધ છીએ. અમે 12 જુલાઈ 2025 ના રોજ એરક્રાફ્ટ એક્સિડેન્ટ ઇન્વેસ્ટિગેશન બ્યુરો (AAIB) દ્વારા જારી કરાયેલા પ્રારંભિક અહેવાલને સ્વીકારીએ છીએ. એર ઇન્ડિયા નિયમનકારો સહિત તમામ હિસ્સેદારો સાથે નજીકથી કામ કરી રહી છે. તપાસ આગળ વધતી વખતે અમે AAIB અને અન્ય અધિકારીઓ સાથે સંપૂર્ણ સહયોગ કરવાનું ચાલુ રાખીશું. તપાસની સક્રિય પ્રકૃતિને જોતાં, અમે કોઈપણ ચોક્કસ વિગતો પર ટિપ્પણી કરી શકતા નથી અને આવી બધી પૂછપરછ માટે AAIBનો સંપર્ક કરવાની ભલામણ કરીએ છીએ.’

અકસ્માતમાં 260 લોકોએ જીવ ગુમાવ્યા

નોંધનીય છે કે 12 જૂનના રોજ, અમદાવાદથી લંડન ગેટવિક જતી એર ઇન્ડિયાનું બોઇંગ 787-8 વિમાન (ફ્લાઇટ AI 171) ટેકઓફ થયાના થોડા સમય પછી જ મેડિકલ હોસ્ટેલ કોમ્પ્લેક્સ સાથે અથડાયું હતું. આ ભયાનક અકસ્માતમાં 260 લોકોના મોત થયા હતા.. જેમાં 241 મુસાફરો અને ક્રૂ સભ્યોનો સમાવેશ થાય છે.આ અકસ્માતમાં ફક્ત એક જ મુસાફર બચી શક્યો હતો.આ પહેલી વાર હતું જ્યારે બોઇંગના સૌથી લોકપ્રિય વાઇડ-બોડી એરક્રાફ્ટ ડ્રીમલાઇનર (બોઇંગ 787) ના અકસ્માતમાં આટલા બધા લોકોના જીવ ગયા હતા.. અને વિમાન સંપૂર્ણપણે નાશ પામ્યું હતું..26 જૂને, નાગરિક ઉડ્ડયન મંત્રાલયે પણ આ અકસ્માત અંગે સ્ટેટસ રિપોર્ટ જાહેર કર્યો હતો.